Charles Vance Millar, một luật sư và nhà đầu tư nổi tiếng ở Toronto, qua đời vào dịp Halloween năm 1926 ở tuổi 72. Không vợ con, ông nổi tiếng với tính cách lập dị và những trò đùa tinh quái.

Sinh thời, ông thích thú với việc gài bẫy lòng tham của con người, như việc cố ý thả tiền trên vỉa hè rồi trốn đi xem phản ứng của người nhặt được. Khi qua đời, Millar quyết định thực hiện trò đùa lớn nhất đời mình thông qua bản di chúc.

Đầu tiên, ông để lại cổ phần trong Hiệp hội Đua ngựa Ontario cho ba người. Hai trong số đó là những nhà vận động đang phản đối kịch liệt nạn cờ bạc. Kế đó, ông tặng cổ phần trong một nhà máy rượu (vốn thuộc sở hữu của Giáo hội Công giáo) cho hàng loạt mục sư Tin Lành, những người đang dẫn đầu phong trào cấm rượu.

Một trò đùa cay nghiệt khác là việc ông để lại căn biệt thự nghỉ dưỡng đắt giá cho ba luật sư đồng nghiệp, vốn là “kẻ thù không đội trời chung” của nhau. Điều kiện oái oăm là họ phải đồng sở hữu, cùng đến và cùng rời đi. Nếu họ không thể chịu đựng lẫn nhau mà bán nhà, toàn bộ số tiền phải quyên góp cho người nghèo.

Nhưng điều khoản gây chấn động nhất là việc 90% tài sản của Millar (trị giá hàng chục triệu USD theo thời giá ngày nay) sẽ được trao sau 10 năm cho “người mẹ nào sinh nhiều con nhất Toronto”. Điều kiện là những đứa trẻ này phải được sinh ra trong giá thú (hợp pháp) và hoàn tất đăng ký hộ tịch.

Ban đầu, công chúng Toronto chỉ xem đây là một trò đùa.

Nhưng chỉ ba năm sau, cuộc Đại suy thoái 1929 nổ ra. Trò đùa của Millar biến thành cơ hội đổi đời mơ ước của nhiều người. Giữa bối cảnh thất nghiệp và nghèo đói cùng cực, hàng nghìn phụ nữ đã tham gia vào cuộc đua tuyệt vọng mà báo chí gọi là “Stork Derby” (Cuộc đua cò).

Cuộc thi lập tức vấp phải vấn đề pháp lý. Chính quyền bang Ontario tìm cách vô hiệu hóa di chúc, cho rằng nó “trái đạo đức xã hội”, biến phụ nữ thành “công cụ sinh sản”. Tuy nhiên, sau 5 năm kiện tụng, Tòa án Tối cao phán quyết di chúc hợp lệ, vì “sinh con không phải hành vi phi pháp”.

Cuộc đua không thiếu những bi kịch. Khi hạn chót đến vào năm 1936, hàng trăm hồ sơ được gửi về. Gia đình Kenny (11 con hợp lệ) là ứng viên sáng giá, nhưng bị tố cáo một đứa trẻ đã chết vì bị chuột cắn do thiếu chăm sóc, nên bị loại. Bà Clark (10 con) cũng bị loại khi bị phát hiện 5 đứa là con với nhân tình.

Các chuyên gia y tế sau này chỉ ra, trong điều kiện y tế thập niên 1930, việc mang thai và sinh nở liên tục làm tăng vọt nguy cơ tử vong và kiệt sức cho các bà mẹ.

Sau hai năm xác minh, năm 1938, kết quả được công bố. Bốn gia đình, mỗi nhà có 9 đứa con hợp lệ, được tuyên bố đồng chiến thắng. Mỗi nhà nhận được 125.000 USD, một khoản tiền khổng lồ đủ để mua ba trang trại rộng lớn thời bấy giờ.

Bản di chúc “Cuộc đua cò” sau này trở thành một trong những án lệ kỳ lạ nhất Canada. Các nhà sử học nhìn nhận nó như một minh chứng cho thấy sự tuyệt vọng về kinh tế đã đẩy những phụ nữ nghèo vào một cuộc chơi do một triệu phú đã chết đặt ra.

Bảo Nhiên (Theo Baidu/Fivethirtyeight)