Cô bước lên bàn cân, ghi lại chỉ số cơ thể, rồi ngồi xuống trước hàng chục hộp cổ vịt và tôm kho. Sau nhiều giờ liên tục nếm, nhai và nuốt, Little Grey lại bước lên cân lần nữa trước khi kết thúc bằng việc uống một lượng nước lớn để tráng miệng, The Beijing News đưa hôm 1/12.

Dù hình ảnh trên video luôn tràn đầy năng lượng, Little Grey thừa nhận thực tế nghiệt ngã rằng nhiều lúc cô chỉ muốn nôn khi nhìn thấy thức ăn, nhưng trách nhiệm với sự an toàn của người tiêu dùng buộc cô phải nuốt xuống.

Câu chuyện của Little Grey là ví dụ điển hình cho một nghề nghiệp đang được lãng mạn hóa tại Trung Quốc: “Kỹ sư đánh giá cảm quan sản phẩm”. Với mức thu nhập trung bình khoảng 10.000 nhân dân tệ (37 triệu đồng) mỗi tháng, công việc này thoạt nghe như một giấc mơ đối với những tín đồ ẩm thực. Tuy nhiên, đằng sau mức lương hấp dẫn và những khoản “phụ cấp tăng cân” kỳ quặc là một cuộc chiến thầm lặng về thể xác lẫn tinh thần.

Khác xa với hình dung về việc ăn uống tùy thích, quy trình làm việc của các kỹ sư cảm quan được vận hành như một phòng thí nghiệm khắt khe. Họ được các thương hiệu thực phẩm, nhà máy và chuỗi siêu thị thuê để phát hiện những biến đổi hương vị vi mô nhất, từ độ béo của sữa, hậu vị của gia vị cho đến tính nhất quán trong kết cấu sản phẩm. Mei Wan, một chuyên gia nếm đồ ăn nhẹ, cho biết cô thường xuyên phải tiêu thụ 2,5 kg mẫu thử chỉ trong một buổi sáng. Lượng thực phẩm này tương đương với tổng lượng calo khuyến nghị cho một người trưởng thành trong cả ngày, nhưng cô phải nạp vào cơ thể chỉ trong vài giờ đồng hồ.

Để duy trì “cỗ máy sinh học” này hoạt động chính xác, các quy tắc được đặt ra vô cùng ngặt nghèo. Bốn giờ trước khi làm việc, họ tuyệt đối không được chạm vào đồ cay, cà phê hay bất kỳ chất kích thích nào. Nam giới bị cấm hút thuốc và uống rượu, phụ nữ không được trang điểm hay sơn móng tay để tránh mùi hóa mỹ phẩm làm nhiễu loạn khứu giác. Giữa các lần thử món, họ phải súc miệng bằng nước tinh khiết và chờ đợi 20 phút để vị giác được “tái khởi động”. Sự khắc nghiệt này lý giải vì sao hầu hết nhân sự trong ngành đều có nền tảng học vấn về hóa học, sinh học hoặc kỹ thuật thực phẩm, và cần ít nhất 3 năm đào tạo để trở thành chuyên gia hàng đầu.

Áp lực sinh học của nghề này được thể hiện rõ qua tuổi nghề cực ngắn. Theo các nghiên cứu về sinh lý học, con người sinh ra với khoảng 10.000 nụ vị giác, nhưng con số này bắt đầu suy giảm và độ nhạy bén cũng cùn mòn dần theo quá trình lão hóa tự nhiên. Do đó, các kỹ sư cảm quan thường đối mặt với nguy cơ “về hưu non” ngay sau tuổi 30. Không chỉ vậy, việc tiếp xúc liên tục với thực phẩm lạnh và axit từ đồ ăn khiến men răng của họ bị bào mòn nhanh chóng, kèm theo đó là chứng viêm họng mãn tính – những bệnh nghề nghiệp ít ai ngờ tới.

Swallow, một người nếm thử khác, tiết lộ rằng cô không chỉ nếm hương vị mà còn phải đóng vai trò như một “máy quét” tạp chất, đảm bảo quy trình bóc vỏ sạch sẽ và loại bỏ sản phẩm hỏng. Trước khi bản báo cáo dài hàng nghìn từ được gửi đi – văn bản có quyền lực quyết định sự sống còn của một sản phẩm trên kệ hàng – cô thậm chí phải thực hiện các xét nghiệm độc tố trong phòng thí nghiệm. Cái giá phải trả cho sự cẩn trọng này là sức khỏe cá nhân. Swallow đã tăng 10 kg ngay trong tháng đầu tiên làm việc và hiện phải chạy bộ mỗi ngày để duy trì thể trạng. Nhiều công ty đã cố gắng bù đắp bằng chính sách “trợ cấp tăng cân” – trả khoảng 200 nhân dân tệ cho mỗi nửa kg trọng lượng cơ thể tăng thêm hàng tuần – một khoản tiền trớ trêu khuyến khích sự hủy hoại sức khỏe.

Về mặt y khoa, việc nạp vào cơ thể một lượng thực phẩm khổng lồ và đa dạng mỗi ngày gây ra những hệ lụy nghiêm trọng hơn nhiều so với việc tăng cân đơn thuần. Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo tình trạng này không chỉ dẫn đến nguy cơ béo phì và tiểu đường type 2 do rối loạn chuyển hóa, mà còn gây ra những chấn thương tâm lý sâu sắc. Hiện tượng này có thể được giải thích qua cơ chế “bão hòa cảm giác đặc hiệu” (sensory-specific satiety), nhưng ở mức độ cực đoan hơn, nó dẫn đến chứng sợ thực phẩm và chán ăn tâm lý. Khi niềm vui ăn uống biến mất và bị thay thế bằng nghĩa vụ, hệ thống tiêu hóa và thần kinh sẽ phản ứng tiêu cực, tạo ra áp lực vô hình đè nặng lên người lao động mỗi ngày.

Dù vậy, những video về nghề nếm thức ăn vẫn thu hút sự chú ý lớn và cả sự ngưỡng mộ từ cộng đồng mạng. Người xem tôn trọng họ không phải vì sự hào nhoáng bề ngoài, mà vì sự hy sinh thầm lặng để đảm bảo an toàn thực phẩm cho cộng đồng. Như một người dân chia sẻ: “Tôi từng nghĩ nếm đồ ăn là công việc hạnh phúc nhất thế gian, nhưng hóa ra khi sở thích biến thành cần câu cơm, đó là một sự bào mòn tàn nhẫn cả về thể xác lẫn tinh thần”.

Bình Minh (Theo SCMP, Today)