GS.TS Lâm Vi Chí, Tham tán giáo dục của Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại TP HCM, cho biết Việt Nam hiện đứng đầu về số lượng sinh viên quốc tế tại Đài Loan với gần 40.000 người, tăng 70% so với ba năm trước. Riêng năm 2025, Văn phòng tại TP HCM đã cấp gần 10.000 visa du học – con số kỷ lục.

Tuy nhiên, ông băn khoăn khi đa số du học sinh Việt chọn khối ngành Kinh doanh, Du lịch, Dịch vụ. “Có thể nhiều bạn nghĩ các ngành này dễ tìm việc hoặc lương cao, nhưng thực tế ngược lại”, GS Chí nhìn nhận.

Theo ông Chí, mức lương trung bình của lao động khối dịch vụ, du lịch khoảng 1.000-1.200 USD mỗi tháng (26-32 triệu đồng). Nếu tính cả phúc lợi, họ nhận không quá 14 tháng lương mỗi năm.

Trong khi đó, thu nhập của kỹ sư công nghệ, kỹ thuật ở vị thế khác hẳn. Ví dụ, một kỹ sư có bằng thạc sĩ tại Tập đoàn TSMC nhận lương cơ bản khoảng 2.200 USD mỗi tháng (hơn 57 triệu đồng). Cộng các khoản thưởng theo quý và cuối năm, họ có thể nhận tới 32 tháng lương. Do đó, tổng thu nhập của một kỹ sư ở TSMC có thể đạt mức 70.000 USD mỗi năm.

“Những người có mức lương cao nhất ở Đài Loan là phi công, bác sĩ, sau đó đến kỹ sư. Đó là lý do trong gần 50.000 thạc sĩ, cử nhân tốt nghiệp mỗi năm có đến 40% thuộc các ngành liên quan đến STEM”, ông cho biết.

Hiện nay, riêng TSMC đang xây dựng 6 nhà máy sản xuất chip bán dẫn tại Cao Hùng, cần khoảng 24.000 thạc sĩ, kỹ sư STEM (Toán, Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật). Nhiều doanh nghiệp công nghệ, kỹ thuật, sản xuất khác cũng đang “khát” nhân lực chất lượng cao ở các lĩnh vực này.

Trong khi đó, Việt Nam hiện có khoảng 250.000 lao động tại Đài Loan nhưng phần lớn vẫn làm việc tại các công xưởng, công trình. “Tôi mong du học sinh Việt có thể làm việc ở các tập đoàn lớn như TSMC. Sau một thời gian học tập, làm việc, họ có thể mang theo kiến thức, vốn, kinh nghiệm quay về phục vụ quê hương”, ông chia sẻ.

Hiện, ngoài chính quyền, các đại học ở Đài Loan cũng cấp học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí cho sinh viên Việt Nam. Từ năm 2024, Đài Loan mở thêm học bổng INTENSE tập trung vào ngành khoa học kỹ thuật, chip, bán dẫn theo mô hình liên kết với nhà trường, doanh nghiệp.

Sinh viên quốc tế được tài trợ vé máy bay, học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí 10.000 Đài tệ mỗi tháng (khoảng 8,4 triệu đồng). Đổi lại, sau khi tốt nghiệp, người học phải làm việc ít nhất hai năm cho doanh nghiệp đã đặt hàng đào tạo. Hiện có hơn 600 doanh nghiệp tham gia, bao gồm cả những “gã khổng lồ” như TSMC, Nvidia. Tính đến tháng 9/2025, khoảng 200 sinh viên Việt Nam theo học diện này.

GS Lâm Vi Chí đánh giá học sinh Việt rất giỏi nhưng một bộ phận chưa chuẩn bị kỹ nền tảng ngoại ngữ (tiếng Anh hoặc tiếng Hoa), dẫn đến khó tiếp thu kiến thức kỹ thuật mới. Bên cạnh đó là tình trạng mượn đường du học để đi làm, lơ là việc học khiến kết quả sa sút, ảnh hưởng đến uy tín chung của sinh viên Việt Nam.

Thời gian tới, phía Đài Loan sẽ kiểm tra trình độ ngoại ngữ gắt gao hơn. Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại TP HCM dự kiến mở thêm các lớp dạy tiếng Hoa, tăng gấp đôi số suất thi lấy chứng chỉ năng lực tiếng Hoa (TOCFL), lên ít nhất 10.000 suất mỗi năm. Khâu tư vấn được tăng cường, kết nối đúng nhu cầu của học sinh, nhà trường ở Việt Nam với phía Đài Loan để đôi bên cùng có lợi.

Lệ Nguyễn