Chính phủ Trung Quốc đang triển khai một loạt biện pháp nhằm giải quyết tình trạng tỷ lệ sinh sụt giảm nghiêm trọng, trong đó trọng tâm là cắt giảm chi phí sinh con và nuôi dạy trẻ. Tiếp nối chính sách trợ cấp nhi đồng toàn quốc vào năm ngoái, chính phủ tiến tới miễn phí hoàn toàn chi phí y tế khi sinh con và thắt chặt quản lý học phí trường mầm non.

Theo The Paper, Trung Quốc thực hiện chính sách “sinh con không tốn kém” từ năm nay. Mục tiêu của chính sách này là xóa bỏ hoàn toàn gánh nặng tài chính cho các sản phụ, giúp họ đi đẻ “không tốn một xu”. Toàn bộ lộ trình từ khám thai định kỳ, hộ sinh đến chăm sóc hậu sản và thủ tục xuất viện sẽ được bảo hiểm thai sản cùng các quỹ công chi trả trọn gói, người mẹ không phải bỏ tiền túi cho bất kỳ chi phí y tế nào.

Chính sách này hướng tới việc không bỏ sót bất kỳ ai, từ những người lao động tự do tới người làm công việc đặc thù. Đồng thời, chính quyền cũng thúc đẩy việc đưa dịch vụ đẻ không đau vào danh mục bảo hiểm chi trả, thắt chặt quản lý bảo hiểm đối với các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và đảm bảo khoản trợ cấp thai sản được thanh toán trực tiếp, đầy đủ đến tay người dân.

Bên cạnh đó, việc quản lý học phí mầm non cũng sẽ được siết chặt. Theo đó, mức thu tại các trường công lập và trường tư thục phi lợi nhuận phải tuân thủ nghiêm ngặt khung quy định của chính phủ. Riêng các trường mầm non tư thục hoạt động vì lợi nhuận sẽ được tự quyết định mức phí theo cơ chế thị trường. Chính quyền nghiêm cấm hành vi lạm thu ngoài học phí chính thức hoặc vận động phụ huynh quyên góp dưới danh nghĩa các “lớp tiền tiểu học” và “hoạt động ngoài giờ”.

Hiện nay, học phí mầm non công lập (gồm tiền học và chăm sóc) dao động từ 1.000 đến 2.000 nhân dân tệ mỗi tháng (khoảng 3,7 đến 7,5 triệu đồng), trong khi các trường tư đắt đỏ hơn nhiều, chưa kể nhiều khoản phí ăn uống, xe đưa đón và chương trình sau giờ học. Trung Quốc đặt mục tiêu nâng tỷ lệ trẻ em theo học trường công lên trên 90% và từng bước tiến tới miễn học phí mầm non. Kể từ năm ngoái, các gia đình có con nhỏ dưới 3 tuổi đã được hưởng khoản trợ cấp mỗi năm là 3.600 nhân dân tệ (hơn 13,5 triệu đồng). Độ tuổi cũng như mức trợ cấp dự kiến được tiếp tục mở rộng.

Trong ba năm qua, tỷ lệ sinh của Trung Quốc rơi xuống mức chưa bằng một nửa so với tỷ lệ 2,1 cần thiết để duy trì dân số ổn định. Số trẻ chào đời hàng năm liên tục duy trì ở mức dưới 10 triệu trẻ kể từ năm 2022 đến nay, dẫn đến tình trạng suy giảm dân số tổng thể trong 3 năm liên tiếp. Nhằm cứu vãn tình hình, giới chức đang đưa ra nhiều giải pháp nhưng một số vấp phải sự chỉ trích vì mang tính cưỡng ép. Bắt đầu từ ngày 1/1, Trung Quốc chính thức điều chỉnh hệ thống thuế, áp mức thuế giá trị gia tăng (VAT) 13% đối với các sản phẩm tránh thai như bao cao su, thuốc tránh thai và các thiết bị liên quan. Điều này làm dấy lên lo ngại về sự lây lan của các bệnh qua đường tình dục và bị cho là một chính sách mang tính trừng phạt.

Ngoài các biện pháp kinh tế, giới chức cũng đang mạnh tay dẹp bỏ nội dung trực tuyến lan truyền quan điểm tiêu cực về hôn nhân và sinh con. Nếu như trước đây, nội dung cổ xúy nữ quyền luôn là tâm điểm của các đợt truy quét thì từ năm ngoái, chính quyền cũng mạnh tay xóa sạch những bài viết than vãn, bất mãn của đàn ông về chuyện cưới xin, con cái trên mạng xã hội. Tài khoản của người có sức ảnh hưởng Chu Lập Phong đã bị đình chỉ sau khi gây bão mạng với quan điểm đàn ông Trung Quốc cả đời bị đè nặng bởi áp lực phải sinh con nối dõi tông đường nhưng thực tế kinh tế khó khăn khiến họ buộc phải kìm nén nhu cầu bản thân. Chu cho rằng chính việc không thể hoàn thành trách nhiệm duy trì nòi giống này đã khiến nhiều người bất ổn về tâm lý.

Trong bối cảnh đó, những video được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo (AI) với nội dung giễu cợt phụ nữ độc thân đang lan truyền trên các nền tảng video ngắn. Tờ SCMP cho hay nhiều phụ huynh tại Trung Quốc đang gây áp lực lên con cái bằng cách chia sẻ video AI quay cảnh một phụ nữ trung niên vừa khóc vừa than vãn: “Bố mẹ ơi, con hối hận vì đã không lấy chồng. Giờ vào bệnh viện cũng chỉ có một mình” và “Ngày trẻ con cứ ngỡ tự do là tốt lắm”.

Bình Minh (Theo Kyunghyang Shinmu, BBC)