Tròn 20 năm trước, triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2006 tại Las Vegas bùng nổ với sự xuất hiện của Blu-ray, sản phẩm kế nhiệm DVD. Công nghệ mới tạo nên cuộc cách mạng về lưu trữ khi sử dụng diode laser xanh tím, bước sóng 405 nm thay cho laser đỏ truyền thống, cho phép đọc dữ liệu chính xác hơn với mật độ dày hơn.

Một đĩa Blu-ray đơn lớp có dung lượng 25 GB, gấp năm lần so với mức 4,7 GB của DVD. Không dừng ở dung lượng, tốc độ truyền tải cũng nâng từ 11 lên 36 Mbps, kết hợp chuẩn nén AVC (H.264) giúp việc thưởng thức phim độ phân giải cao trở nên mượt mà.

Ngay khi ra đời, Blu-ray đã bước vào cuộc đối đầu gay cấn với định dạng HD DVD, tương tự cuộc chiến giữa VHS và Betamax trước đó. Trong khi Sony đặt cược vào Blu-ray, tích hợp trực tiếp định dạng vào máy chơi game PlayStation, “phe” Xbox lại đứng về phía HD DVD.

Nhờ sự ủng hộ áp đảo từ các studio lớn tại Hollywood, cùng lợi thế dung lượng và khả năng bảo mật, Blu-ray nhanh chóng chiến thắng. Đầu năm 2008, Toshiba, nhà phát triển công nghệ HD DVD, chính thức tuyên bố bỏ cuộc, đưa Blu-ray trở thành tiêu chuẩn cho đĩa quang độ nét cao.

Những năm qua, các nền tảng phát trực tuyến chiếm lĩnh thị trường, thị phần của đầu đĩa dần thu hẹp. Tuy nhiên, bước sang 2026, Blu-ray được đánh giá vẫn giữ một vị trí quan trọng, khi đĩa Blu-ray 4K với chuẩn nén HEVC và HDR có băng thông và chất lượng hình ảnh vượt xa nền tảng online. Đối với người sưu tầm và đam mê điện ảnh tại gia, đĩa vật lý là cách duy nhất để thưởng thức trọn vẹn một tác phẩm mà không lo ngại hình ảnh bị nén. Đặc biệt, đĩa Blu-ray vẫn thống trị trong phân phối nội dung cho các dòng máy chơi game hiện đại.

Tuy nhiên, Tom’s Hardware dẫn lời chuyên gia cho biết, nếu nhìn vào xu hướng trong ngành, kỷ nguyên Blu-ray có thể sớm kết thúc. Các nhà sản xuất máy chơi game đang dần từ bỏ việc phân phối nội dung game vật lý, không còn ổ đĩa, chỉ hỗ trợ tải game qua Internet. Sony công bố việc ngừng sản xuất đĩa ghi Blu-ray trong năm 2025, còn LG ngừng sản xuất đầu phát Blu-ray từ cuối 2024. Máy tính xách tay và PC cũng không còn trang bị ổ đĩa quang, trừ ở thị trường Nhật Bản, nơi nhu cầu vẫn tăng do người dùng nâng cấp hệ thống sau khi Windows 10 bị ngừng hỗ trợ.

Dù giải pháp lưu trữ quang học mới vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu với dung lượng lên hàng trăm TB, đối với người dùng phổ thông, Blu-ray được dự đoán là định dạng lưu trữ nổi tiếng cuối cùng của kỷ nguyên đĩa vật lý.

Huy Đức (theo Tom’s Hardware)