Số liệu từ Hải quan Trung Quốc cho thấy, trong 11 tháng năm 2025, kim ngạch nhập khẩu rau quả từ Việt Nam đạt 5,36 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ, mức tăng cao nhất trong top 10 nguồn cung. Nhờ đó, thị phần rau quả Việt Nam tăng từ 18,27% lên 22,55%, giữ vị trí nguồn cung lớn thứ hai, chỉ sau Thái Lan.

Đà tăng này giúp Việt Nam thu hẹp đáng kể khoảng cách với Thái Lan và nới rộng lợi thế so với Chile. Xuất khẩu rau quả của Thái Lan sang Trung Quốc chỉ tăng 4,7%, khiến thị phần giảm nhẹ từ 30,73% xuống 30,03%.

Trái lại, Chile, nguồn cung lớn thứ ba, ghi nhận kim ngạch giảm 6%, kéo thị phần xuống còn 13,52%. Trước đó, Chile từng là nguồn cung lớn thứ hai, xếp sau Thái Lan, nhưng hai năm gần đây đã phải nhường vị trí này cho Việt Nam.

Trong bối cảnh tổng kim ngạch nhập khẩu rau quả của Trung Quốc chỉ tăng 7,2%, mức tăng trên 30% của Việt Nam cho thấy khả năng giành thị phần thực chất, không chỉ nhờ cầu tăng mà còn nhờ thay thế nguồn cung từ các thị trường khác.

Động lực chính thúc đẩy xuất khẩu rau quả Việt Nam sang Trung Quốc đến từ các mặt hàng chủ lực như sầu riêng, chuối và thanh long. Trong đó, sầu riêng tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, hưởng lợi từ nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh tại Trung Quốc, cùng lợi thế về sản lượng lớn, thời vụ kéo dài và khả năng xuất khẩu chính ngạch ngày càng ổn định.

Bên cạnh sầu riêng, chuối Việt Nam gia tăng nhanh thị phần nhờ nguồn cung dồi dào, giá cạnh tranh và thời gian vận chuyển ngắn so với các đối thủ Nam Mỹ. Thanh long, dù không còn tăng trưởng bùng nổ như giai đoạn trước, vẫn duy trì sản lượng ổn định và đóng vai trò nền tảng trong cơ cấu xuất khẩu rau quả sang thị trường này.

Chia sẻ với VnExpress gần đây, ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch HĐQT Hoàng Anh Gia Lai, cho biết rau quả Việt Nam ngày càng được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng không chỉ nhờ chất lượng mà còn bởi giá cả cạnh tranh. Theo ông, chuối Việt đang được biết đến nhiều hơn trên các sàn giao dịch quốc tế.

Tại Hoàng Anh Gia Lai, chuối và sầu riêng là hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Trung Quốc. Chín tháng đầu năm, doanh nghiệp xuất khẩu 365.670 tấn chuối và 3.284 tấn sầu riêng, trong đó chuối xuất sang Trung Quốc chiếm gần 60%, phần còn lại được tiêu thụ tại Nhật Bản và Hàn Quốc.

“Trung Quốc là miếng bánh khổng lồ mà đối thủ nào cũng muốn chiếm lĩnh. Hàng Việt nếu làm đúng chuẩn, bảo đảm chất lượng cao, xuất khẩu sang thị trường này sẽ còn tăng mạnh”, ông Đức nói.

Cùng quan điểm, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn, mang lại kim ngạch ấn tượng cho ngành rau quả, đặc biệt với các loại trái cây nhiệt đới như sầu riêng. Tuy nhiên, theo ông, Trung Quốc thường xuyên điều chỉnh và bổ sung các quy định mới, đòi hỏi Việt Nam phải thích ứng nhanh hơn. Cơ quan quản lý cần quy hoạch vùng trồng bài bản, đồng thời tăng cường tuyên truyền để nông dân và doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu đúng quy chuẩn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Thi Hà