GS Takaaki Kajita, Chủ nhân Giải Nobel Vật lý 2015 với công trình nghiên cứu về neutrino, ngày 16/1 có bài giảng đại chúng tại Đại học Phenikaa với chủ đề “Giải mã những bí ẩn của vũ trụ thông qua sóng hấp dẫn”. Buổi giảng thu hút khoảng 200 học sinh đến từ nhiều trường THPT chuyên khu vực phía Bắc, cùng đông đảo giảng viên, sinh viên các ngành học thuộc lĩnh vực Vật lý.

Trong bài giảng, ông giới thiệu những khái niệm nền tảng về sóng hấp dẫn – hiện tượng được Albert Einstein dự đoán từ năm 1916 và lần đầu tiên được ghi nhận trực tiếp vào năm 2015.

Ông trình bày cách sử dụng sóng hấp dẫn như “đôi tai” để lắng nghe những tiếng vọng từ vũ trụ, mở đường cho các khám phá từ hố đen, sao neutron đến nguồn gốc vụ nổ Big Bang. Nhiều thông tin sóng hấp dẫn có thể mang lại mà kính thiên văn thông thường không thể ghi nhận đầy đủ. Điều này cho phép các nhà khoa học tiếp cận sâu hơn cấu trúc bên trong và quá trình tiến hóa của vũ trụ.

GS Takaaki Kajita cũng chia sẻ về cấu tạo các đài quan sát sóng hấp dẫn trên thế giới và KAGRA – dự án về sóng hấp dẫn đã được Chính phủ Nhật Bản phê duyệt năm 2010, hiện thu hút khoảng 150 nhà khoa học đến từ 9 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Bài giảng diễn ra hơn một tiếng. Phía dưới, học sinh chăm chú dõi theo phần trình bày của GS Takaaki Kajita. Nhiều em phấn khích khi xem trình chiếu video mô phỏng liên quan đến sóng hấp dẫn, lấy điện thoại ra quay lại.

Nguyễn Đức Minh, học sinh lớp 11 chuyên Lý trường THPT chuyên Vĩnh Phúc, Phú Thọ, cho biết lần đầu được nghe giảng về khái niệm này nên thấy thú vị.

“Em ấn tượng với rất nhiều điều trong bài giảng, đặc biệt về cấu tạo đài quan sát sóng hấp dẫn”, Minh nói. “Bài giảng khiến em hào hứng hơn với nghiên cứu khoa học bởi thấy được tìm tòi nhiều điều mới”.

Chung cảm xúc, Phương Mai, học sinh trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội, thấy buổi học với chủ nhân giải Nobel tiếp thêm động lực để phấn đấu, đóng góp cho khoa học công nghệ, đặc biệt là Vật lý thiên văn.

Sau phần giảng, chủ nhân Nobel Vật lý có phần đối thoại trực tiếp với học sinh. Nhiều em đặt câu hỏi liên quan bài, cũng có học sinh bày tỏ mong muốn được nghiên cứu khoa học và tham gia các dự án lớn cùng GS Takaaki Kajita.

Nhiều lần nhắc đến từ “Tuyệt vời”, GS Takaaki Kajita truyền thông điệp “Hãy tham gia với chúng tôi” nhằm khuyến khích các bạn trẻ kết nối, tham gia vào các nhóm nghiên cứu, dự án về Vật lý hay sóng hấp dẫn.

Bài giảng đại chúng của GS Takaaki Kajita nằm trong khuôn Hội thảo quốc tế về sóng hấp dẫn, tại Đại học Phenikaa. Sự kiện thu hút các nhà lý thuyết, nhà quan sát và chuyên gia thiết bị đo đến từ Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc…, tập trung thảo luận các hướng nghiên cứu và phát triển công nghệ trong thiên văn học sóng hấp dẫn.

GS Takaaki Kajita có hơn 20 năm nghiên cứu về neutrino. Năm 2008, ông trở thành Giám đốc Viện nghiên cứu Tia vũ trụ ở Nhật Bản và bắt đầu dành thời gian cho KAGRA.

Thông qua các bài giảng đại chúng, Đại học Phenikaa mong muốn học sinh phổ thông được trải nghiệm đối thoại trực tiếp với khoa học đỉnh cao, quan sát cách tri thức khoa học được hình thành, kiểm chứng và phát triển trong môi trường nghiên cứu toàn cầu.

“Hy vọng một ngày không xa, các học sinh, sinh viên ngồi đây có thể tham dự các dự án như KAGRA mà GS Takaaki Kajita giới thiệu”, GS.TS Lê Trung Thành, Giám đốc Đại học Phenikaa, nói.

Dương Tâm