Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu rau quả chế biến đạt 2,06 tỷ USD, tăng 42,1% so với năm 2024. Tỷ trọng nhóm hàng này chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả, cao hơn đáng kể so với mức hơn 20% của năm trước, cho thấy vai trò ngày càng rõ của chế biến sâu trong cơ cấu xuất khẩu toàn ngành.

Động lực tăng trưởng đến từ nhiều mặt hàng có giá trị gia tăng cao. Dừa chế biến mang về 362 triệu USD, tăng gần 57% so với cùng kỳ 2024. Hạt dẻ cười đạt khoảng 361 triệu USD, tăng hơn 64%, trong khi hạnh nhân ghi nhận mức tăng gần 80%, đạt 183 triệu USD. Cùng với đó, các sản phẩm chế biến từ chanh leo, xoài, mít và nhãn đều duy trì đà tăng hai chữ số, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm tiện lợi, dễ bảo quản và ổn định chất lượng.

Xu hướng dịch chuyển này thể hiện rõ vào giai đoạn cuối năm. Riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả chế biến đạt 362 triệu USD, tăng hơn 83% so với tháng trước và cao hơn 75% so với cùng kỳ 2024. Mức tăng mạnh cho thấy thị trường quốc tế đang ưu tiên các sản phẩm ít rủi ro kiểm dịch, thuận tiện vận chuyển và phù hợp với chuỗi phân phối hiện đại, thay vì phụ thuộc nhiều vào hàng tươi.

Sự bứt phá của nhóm chế biến không mang tính ngắn hạn mà gắn với thay đổi lâu dài trong hành vi tiêu dùng. Khảo sát của Amazon tại Mỹ cho thấy phần lớn người dân nước này ăn vặt mỗi ngày, trong đó hơn một nửa sử dụng đồ ăn nhẹ thay cho bữa chính. Trái cây và rau củ là những lựa chọn phổ biến, mở ra dư địa lớn cho các sản phẩm snack lành mạnh từ nông sản.

Nắm bắt xu hướng này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã đưa trái cây sấy và các sản phẩm chế biến lên các nền tảng thương mại điện tử toàn cầu. Giai đoạn 2021-2024, doanh số snack trái cây Việt Nam trên Amazon tăng hơn 550%, còn trái cây sấy khô tăng trên 250%. Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, người tiêu dùng Mỹ sẵn sàng trả giá cao cho sản phẩm sấy tự nhiên, không phụ gia và không thêm đường, qua đó buộc doanh nghiệp phải kiểm soát chặt nguyên liệu đầu vào và đầu tư mạnh cho công nghệ chế biến.

Trong khi đó, nhóm rau quả tươi và hạch vẫn chiếm tỷ trọng lớn với kim ngạch 6,05 tỷ USD, song tốc độ tăng chỉ đạt gần 14%, thấp hơn đáng kể so với nhóm chế biến. Diễn biến này cho thấy xuất khẩu rau quả Việt Nam đang bước sang giai đoạn mới, trong đó chế biến sâu không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn đóng vai trò “đệm an toàn” trước biến động chính sách, logistics và các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng khắt khe.

Xu hướng tiêu dùng lành mạnh cũng đang lan tỏa trên phạm vi toàn cầu. Cục Xuất nhập khẩu dẫn báo cáo của Future Market Insights cho biết quy mô thị trường rau quả sấy khô thế giới dự kiến tăng từ 88,2 tỷ USD năm 2025 lên 192,2 tỷ USD vào năm 2035, tương ứng mức tăng trưởng bình quân hơn 8% mỗi năm.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc rau quả chế biến lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD vì vậy không chỉ mang ý nghĩa về quy mô kim ngạch, mà còn phản ánh hiệu quả của quá trình đầu tư công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm và tái cấu trúc chuỗi giá trị. Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành rau quả Việt Nam giảm dần sự phụ thuộc vào xuất khẩu thô và hướng tới tăng trưởng bền vững hơn.

Thi Hà