Theo Reuters ngày 29/1, cuộc tham vấn được chính quyền Tổng thống Donald Trump gửi tới các bang. Trong đó, địa điểm lưu trữ chất thải hạt nhân và tái chế nhiên liệu đã qua sử dụng được đặt trong một hệ sinh thái, gọi là Khu liên hợp Đổi mới vòng đời hạt nhân.

Tại khu liên hợp này, chính quyền liên bang có thể hỗ trợ triển khai các lò phản ứng tiên tiến kết hợp trung tâm dữ liệu (data centers), đồng thời đặt cơ sở làm giàu uranium.

Chính quyền ông Trump cũng ưu tiên dòng vốn đầu tư từ tư nhân và địa phương. Liên bang sẽ hỗ trợ “có mục tiêu, điều kiện và thời hạn”. Chris Wright, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, nói họ có khả năng cung cấp khoản vay hàng trăm tỷ USD, tỷ trọng vay lớn nhất sẽ dành cho điện hạt nhân.

Theo dự thảo, các bang có thể chấp thuận đặt kho chứa chất thải hạt nhân sâu dưới lòng đất, đổi lấy sự hỗ trợ từ liên bang và thu hút đầu tư điện hạt nhân. Đây là sự thay đổi lớn so với hoạt động lưu trữ chất thải dưới núi Yucca ở Nevada trước đây.

Lo ngại của người dân về chất thải phóng xạ kéo chậm đà phát triển của điện hạt nhân những năm gần đây. Hiện tại, chất thải hạt nhân được lưu trữ trong khuôn viên các nhà máy điện hạt nhân. Sau khi hết hạn sử dụng, chúng được đặt trong các bể chứa nhiên liệu, rồi chuyển sang thùng chứa bằng bê tông và thép.

Giải quyết được vấn nạn lưu trữ chất thải này là bước quan trọng nhằm đạt mục tiêu mở rộng điện hạt nhân đầy tham vọng của Mỹ. Ông Trump muốn tăng gấp 4 lần công suất điện hạt nhân của Mỹ lên 400 GW vào năm 2050, khi nhu cầu điện tăng mạnh sau nhiều thập kỷ, được thúc đẩy bởi trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo và tiền điện tử.

Trước đó, Bộ này chỉ tập trung vào một kho chứa chất thải hạt nhân duy nhất là Yucca, từ năm 1987. Cựu Tổng thống Barack Obama đã dừng dự án trước sự phản đối từ nhà lập pháp các bang.

Sau Yucca, cơ quan này chọn địa điểm lưu trữ chất thải hạt nhân dựa trên sự đồng thuận. Nhưng hiện tại, họ không có phương án nào cho một địa điểm lưu trữ vĩnh viễn.

Cựu Tổng thống Ronald Reagan đã dỡ bỏ lệnh cấm tái chế chất thải hạt nhân, nhằm mục đích chiết xuất uranium và plutonium, tái sử dụng chúng trong lò phản ứng. Nhưng các doanh nghiệp Mỹ đã không phát triển thương mại công nghệ tái chế nguyên liệu trên do chi phí quá cao. Cùng với đó, công nghệ tái chế này lâu nay vẫn gây tranh cãi về chi phí và lo ngại phổ biến vũ khí hạt nhân.

Bảo Bảo (theo Reuters)