Đêm hè oi bức năm 1995 tại Quảng Đông trở thành ký ức kinh hoàng nhất cuộc đời bà Chen Mingxia. Khi cả nhà đang ngủ say, một nhóm người bất ngờ xông vào, đánh đập và trói vợ chồng bà, rồi cướp đi bé Li Yuanpeng mới chập chững biết đi đang khóc thét trên giường.

“Đó là lần cuối cùng tôi nhìn thấy con trai. Họ đã cướp mất thằng bé ngay trước mắt tôi”, người mẹ nhớ lại.

Li biến mất đúng vào thời điểm chính sách một con tại Trung Quốc đang được thực thi nghiêm ngặt nhất. Khi đó, tư tưởng “trọng nam khinh nữ” cùng nhu cầu có người nối dõi khiến các bé trai trở thành “món hàng” được săn lùng trên thị trường chợ đen.

Không có số liệu chính thức, nhưng Li chỉ là một trong hàng nghìn đứa trẻ đã “bốc hơi” khỏi vòng tay cha mẹ trong thập niên 80 và 90.

Suốt hơn ba thập kỷ, vợ chồng bà Chen đã đi khắp nơi, lần theo mọi manh mối nhưng đều vô vọng. Ở tuổi 52, bà vẫn nói rằng mình đang sống với “một tảng đá đè nặng trong tim”, chỉ mong ngày đoàn tụ để trút bỏ gánh nặng ấy.

Hệ lụy của một thời kỳ

Theo Tiến sĩ Wang Jingxian, Đại học King’s College London, bi kịch của gia đình bà Chen là lát cắt đau thương của lịch sử. Truyền thống chỉ coi con trai là người thừa kế hợp pháp đã đẩy nạn buôn bán bé trai lên cao trào. Ngược lại, nhiều bé gái thời kỳ đó bị bỏ rơi hoặc rơi vào các đường dây mại dâm, ép cưới.

Dù chính sách một con đã kết thúc vào năm 2016, “vết sẹo” nó để lại cho xã hội Trung Quốc vẫn chưa lành. Số liệu mới nhất cho thấy tỷ lệ sinh năm 2025 của nước này đã chạm mức thấp kỷ lục kể từ năm 1949, dẫn đến mất cân bằng giới tính nghiêm trọng và cuộc khủng hoảng nhân khẩu học khó đảo ngược.

Ngày nay, khi mạng xã hội bùng nổ, nỗi đau cũ lại được xới lên. Hàng nghìn gia đình như bà Chen đang bấu víu vào sức mạnh của một tỷ người dùng Internet để tìm lại người thân.

Công lý muộn màng

Bà Xu Guihua cũng đang mòn mỏi tìm cháu trai Chi Jianyong, mất tích năm 1995 khi mới 4 tuổi trên đường đi bộ từ chợ về nhà. “Ngày đó không có camera giám sát, bọn buôn người lộng hành không sợ ai”, bà Xu nói.

Năm 2024, chính quyền Trung Quốc đã phát động chiến dịch trấn áp mạnh tay chưa từng có. Tháng 1/2025, kẻ buôn người khét tiếng Wang Haowen bị tuyên án tử hình. Chỉ một tháng sau, Yu Huaying – người phụ nữ bắt cóc 17 đứa trẻ – cũng phải trả giá.

Nhưng với những người ở lại như bà Xu hay bà Chen, án tử cho kẻ thủ ác không mang lại sự bình yên bằng tin tức của con cháu.

“Sao cháu không tìm đường về? Dì, bố và mẹ đã đi tìm cháu khắp thế giới này rồi”, bà Xu nhắn gửi vào hư không, hy vọng ở một nơi nào đó, đứa cháu thất lạc 30 năm có thể nghe thấy.

Nhật Minh (Theo Straitimes, AFP)