Trong phòng trị liệu của tiến sĩ Jett Stone (Mỹ), một chủ doanh nghiệp xây dựng thú nhận nỗi ám ảnh thường trực về sự sụp đổ tài chính, dù công việc kinh doanh vẫn ổn định. Khi vợ trấn an, anh chỉ đáp lại bằng ánh mắt bất an. Với anh, cũng như hàng triệu người cha khác, giá trị bản thân dường như bị buộc chặt vào số dư tài khoản. Nếu không thể chu cấp đủ đầy, họ tự dán nhãn mình là “kẻ thất bại”.

Tiến sĩ Sebastian Ocklenburg (Đức) gọi đây là “hệ thống cảnh giác thường trực”. Nó không chỉ là việc thanh toán hóa đơn mỗi tháng, mà là cuộc chiến ngầm trong đêm muộn để rà soát ngân sách, là sự lo lắng về đối thủ cạnh tranh ngay cả trong giấc ngủ.

Bản hợp đồng vô hình

Các cuộc thăm dò mới nhất từ Trung tâm về Nam giới và Công lý Xã hội Mỹ (Equimundo) chỉ ra thực tế đáng suy ngẫm: 86% nam giới và 77% phụ nữ vẫn mặc định đàn ông là “trụ cột” chính trong gia đình. Thậm chí, một khảo sát của Pew trước đó cho thấy 41% coi chu cấp tài chính là trách nhiệm tối thượng của người cha, trong khi kỳ vọng này ở người mẹ chỉ là 25%.

Chính những con số này tạo nên bản hợp đồng vô hình: Đàn ông phải là tấm lá chắn kinh tế cuối cùng. Sự cảnh giác quá mức này bào mòn khả năng thấu cảm. Khi nền tảng tài chính lung lay, người cha dễ trở nên lơ đãng, không còn đủ tâm trí nhìn vào mắt con khi chúng khoe bức tranh mới vẽ, hay nhận ra sự mệt mỏi của vợ.

Giải oan cho “nam tính độc hại”

Xã hội thường gán ghép sự lầm lì hay xa cách của đàn ông với sự “độc hại”. Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất của Hill Cone và cộng sự (công bố đầu năm 2026) trên tạp chí Psychology of Men & Masculinities đã chỉ ra một sự thật khác. Chỉ khoảng 10% đàn ông tham gia khảo sát thực sự có các đặc điểm “độc hại” (như thù ghét phụ nữ, thích thống trị), 90% còn lại là những người đàn ông bình thường, đang nỗ lực để sống trách nhiệm.

Nỗi sợ của nhóm đa số này không bộc phát thành bạo lực mà biến chuyển thành những cơn đau lưng dai dẳng, sự thu mình hoặc làm việc đến kiệt quệ. Thay vì chia sẻ, các ông bố thường chọn cách im lặng chịu đựng cái mà tiến sĩ Stone gọi là “gánh nặng hiện sinh”.

Tháo gỡ áp lực

Theo các chuyên gia tâm lý, việc người chồng dám thừa nhận với vợ rằng mình đang “sợ sa sút” không phải là yếu đuối, mà là bước ngoặt để cởi bỏ lớp áo giáp nặng nề.

Để giảm bớt gánh nặng này, sự đồng hành của người vợ là then chốt. Dưới đây là một số giải pháp gợi ý:

Công khai tài chính: Hãy để người vợ cùng bước vào bức tranh tài chính, chia sẻ bảng tính tiết kiệm và rủi ro. Sự thấu hiểu của bạn đời là liều thuốc tốt nhất cho sự cô đơn của người đàn ông.

Định nghĩa lại giá trị: Bản sắc của người cha không nằm ở ví tiền, mà ở sự hiện diện và kết nối với con cái.

Chia sẻ trách nhiệm: Khi cả hai cùng gánh vác kinh tế và việc nhà, cái bẫy “chuyên môn hóa vai trò” sẽ được gỡ bỏ, giúp đàn ông được sống thật với cảm xúc của mình.

Nhật Minh (Theo Psychology Today)