Sáng ngày cuối tháng 2, Lilly, 41 tuổi, theo người bạn đến thăm họ hàng tại khu chợ Đồn, phường Thuận Lộc, TP Huế. Trong lúc chờ đợi, cô ngồi nép vào một góc, dùng điện thoại ghi lại nhịp sống rộn ràng.

Một phụ nữ lớn tuổi bán hàng gần đó chú ý đến cô. Bà mỉm cười, đưa tay dùng ngôn ngữ ký hiệu của người câm hỏi Lilly đến từ đâu. Cuộc trò chuyện không lời diễn ra bằng những cái gật đầu, nụ cười và ánh mắt. Khi Lilly xoay màn hình điện thoại cho bà xem đoạn video vừa quay, thấy mình xuất hiện, người phụ nữ bật cười.

Trước khi rời đi, bà khẽ chạm vào vai Lilly, cúi xuống hôn nhẹ lên mái tóc cô, như cách những người bà ở Việt Nam âu yếm con cháu.

Lilly đứng lặng giữa lối chợ đông người vài giây. “Cái chạm rất nhẹ, nhưng làm tôi nhớ đến mẹ”, cô nói.

Những khoảnh khắc nhỏ bé, ấm áp như thế đã nhiều lần xoa dịu tâm hồn Lilly kể từ lần đầu cô đặt chân đến Việt Nam năm 2013. Năm đó, Lilly đang điều hành một nhà hàng ở New Orleans (Mỹ), kiệt sức vì công việc và đối mặt với rạn nứt tình cảm. Khi được bác sĩ Việt kiều Quang Huỳnh rủ tham gia chuyến tình nguyện 30 ngày ở Việt Nam, cô lập tức đồng ý. Lilly chưa từng đến châu Á, chỉ biết về Việt Nam qua vài câu chuyện ông ngoại kể.

Mùa hè năm đó, cô theo đoàn đến nhiều vùng quê, khám chữa bệnh miễn phí cho người dân nghèo. Một buổi chiều, họ ghé thăm một gia đình ở vùng ngoại ô phía bắc TP Huế. Ngôi nhà nền gạch đơn sơ, không có nhà vệ sinh, trong góc chỉ đặt một chiếc tủ lạnh nhỏ. Chủ nhà trải chiếu ngay trên nền nhà làm chỗ nghỉ cho khách. Tối đó, Lilly ngủ với chiếc gối mỏng – điều trước đây cô nghĩ mình sẽ không chịu nổi. Nhưng bất ngờ, đêm đó cô gái Mỹ ngủ rất sâu.

Sáng hôm sau, chủ nhà ra vườn hái rau và nấm rơm nấu bữa sáng. Mâm cơm được dọn ra giữa nhà. Trong bữa ăn, mọi người liên tục gắp thức ăn vào bát Lilly, ra hiệu mời cô ăn thêm. Ban đầu cô hơi lúng túng, rồi bật cười khi thấy mỗi lần bát gần vơi lại có người gắp thêm.

Ở Mỹ, Lilly quen với những bữa ăn nhanh sau giờ làm, mỗi người một phần riêng. Nhưng tại đây, mọi người ngồi quây quanh mâm, vừa ăn vừa trò chuyện. Lần đầu tiên trong đời, cô nhận ra một gia đình có thể gần như không có gì, nhưng bữa ăn vẫn đầy ắp tiếng cười.

Chuyến đi tiếp tục thử thách cô bằng một đêm lạc đường trên đường mòn Hồ Chí Minh. Đến tối, họ tìm được một trạm kiểm lâm giữa rừng và xin ngủ nhờ. Những người ở đó thoáng ngạc nhiên khi thấy một bác sĩ Việt Nam dẫn theo ba người Mỹ vào tận vùng sâu. Nhưng những người kiểm lâm mang thuốc ra băng vết vắt cắn, rồi dọn chỗ cho cả đoàn nghỉ lại.

Sáng hôm sau, họ nhóm bếp trước căn nhà gỗ và nấu chung một nồi mì. Mọi người ngồi quanh bếp ăn cùng nhau. Những người mới gặp từ tối hôm trước trò chuyện như thể đã quen từ lâu.

“Tôi bắt đầu hiểu vì sao người ở đây có thể cho đi rất tự nhiên. Hóa ra hạnh phúc đến từ những điều cực kỳ giản dị”, cô tâm sự. Chuyến đi kết thúc để lại cho Lilly cái nhìn hoàn toàn khác về cuộc sống và những mối quan hệ với con người.

Năm 2014, cô sang Việt Nam lần hai, cùng mẹ. Từ Hà Nội, hai mẹ con đi Huế bằng tàu hỏa nhưng mua nhầm vé ngồi cứng. Thay vì ngồi suốt 14 tiếng trên những hàng ghế gỗ, họ ra toa ăn ngồi.

Chỉ khoảng 15 phút sau, vài hành khách bắt đầu mang trái cây và hộp xôi đến mời. Không nhiều người nói được tiếng Anh, nhưng họ vẫn cố gắng bắt chuyện bằng vài từ đơn giản. Suốt chuyến tàu, họ vừa ăn vừa trò chuyện với những người hoàn toàn xa lạ.

Sau chuyến đi, mẹ Lilly cũng đem lòng yêu Việt Nam. Hai mẹ con mở một doanh nghiệp nhỏ, xuất khẩu vải sang Mỹ. “Việc thường xuyên đến Việt Nam mang lại cho mẹ tôi một mục đích sống mới”, Lilly nói.

Nhưng năm 2024, mẹ Lilly được chẩn đoán mắc u não và qua đời chỉ sau 4 tháng. Sự ra đi của bà khiến thế giới của Lilly sụp đổ. Cô rơi vào trầm cảm. Dù đã tìm đến các trung tâm thiền và yoga ở Thái Lan để trị liệu, hình ảnh mẹ gắn liền với những chuyến đi Việt Nam vẫn luôn thường trực trong tâm trí cô.

Cuối năm 2025, cô quyết định trở lại vùng đất chất chứa kỷ niệm của hai mẹ con. Cô đi dạo qua sạp vải mẹ từng mua, uống ly cà phê muối mẹ từng thích. Đặc biệt, Lilly gặp lại bác sĩ Quang, ông cũng vừa mất mẹ vài tháng trước.

Trong một bữa cơm cùng gia đình, mọi người nhắc đến ngày giỗ, dịp con cháu tụ họp, nấu ăn và kể lại những câu chuyện cũ về người đã khuất. Mọi người lần lượt nhắc lại những kỷ niệm rất nhỏ về mẹ ông. Lilly ngồi nghe và nhận ra không ai cố tránh nhắc đến người đã mất.

“Ở phương Tây, người ta thường cố né tránh nhắc đến nỗi đau. Còn ở đây, mọi người vẫn nhắc về người đã khuất như thể họ chưa từng rời đi. Đó là một cách chấp nhận sự mất mát”, Lilly đúc kết.

Cận Tết Bính Ngọ, Lilly đến một thiền viện tĩnh lặng ở Quảng Ninh. Cởi bỏ giày, cô đi chân trần lên con dốc ẩm ướt sau cơn mưa. Nhận bông hồng đỏ từ một sư cô để cầu nguyện, Lilly đứng lặng dưới hiên chùa nhìn xuống núi.

“Giữa không khí se lạnh đó, lần đầu tiên sau khi mẹ mất, tôi thấy lòng mình thực sự bình yên trở lại”, cô nói.

Ngọc Ngân