Tại tọa đàm về thí điểm sàn giao dịch tài sản số, sáng 25/3, Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), cho biết trong nhiều vụ án lừa đảo, dòng tiền sau cùng thường được chuyển sang tiền mã hóa để xóa dấu vết hoặc đưa ra nước ngoài.

“Các đối tượng coi đây là nơi ẩn trú an toàn”, ông nói, đồng thời cho biết việc truy vết, thu giữ loại tài sản này từng gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ sở pháp lý để thu giữ loại tiền này và quy trình xử lý dòng tiền tiếp sau đó.

Theo thống kê không chính thức, Việt Nam hiện có khoảng 20 triệu người sở hữu tiền mã hóa, tương đương 1/5 dân số. Quy mô giao dịch hàng chục nghìn tỷ đồng, nhưng phần lớn diễn ra trên các nền tảng nước ngoài, ngoài tầm kiểm soát của cơ quan chức năng.

Thực tế này không chỉ gây thất thu thuế mà còn khiến người dùng đối mặt với nhiều rủi ro. Một trong những hình thức phổ biến là lập sàn giao dịch giả mạo để dụ dỗ nhà đầu tư. Do tính ẩn danh cao, việc xác minh và xử lý các đối tượng này không dễ.

Theo ông Bách, nếu có các sàn giao dịch tiền mã hóa hợp pháp trong nước, hoạt động mua bán có thể được quản lý tương tự thị trường chứng khoán, với thông tin người mua, người bán rõ ràng. Điều này giúp cơ quan chức năng dễ truy vết dòng tiền khi xảy ra vi phạm.

Không chỉ liên quan đến hoạt động lừa đảo, rửa tiền dữ liệu cá nhân trong hoạt động đầu tư tài sản số cũng là vấn đề đáng lo ngại. Khi tham gia các sàn quốc tế, người dùng thường phải cung cấp nhiều thông tin như căn cước công dân, số điện thoại, email, tài khoản ngân hàng.

Đại diện A05 cho rằng, thực tế này dẫn đến nguy cơ “chảy dữ liệu” ra nước ngoài. Trong nhiều vụ việc, các đối tượng đã sử dụng chính những dữ liệu này để giả mạo danh tính, thậm chí mở tài khoản trực tuyến thông qua eKYC nhằm phục vụ hành vi phạm pháp.

Từ thực tế trên, cơ quan công an cho rằng việc xây dựng sàn giao dịch trong nước không chỉ nhằm quản lý thị trường, mà còn góp phần bảo vệ dữ liệu công dân. “Chúng tôi kỳ vọng khi có bước tiến về việc thành lập sàn giao dịch tiền mã hóa, dù là thí điểm, sẽ giảm thiểu các hành vi vi phạm pháp luật”, ông nói.

Tuy nhiên, các hệ thống này cần được thiết kế với tiêu chuẩn an ninh cao ngay từ đầu, do đây là mục tiêu hấp dẫn của tội phạm công nghệ cao. Ông Bách cũng đề xuất cần kiểm soát nguồn tiền đầu tư, đồng thời tăng cường phổ biến kiến thức cho người tham gia thị trường.

Những vấn đề này được đưa ra trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị thí điểm thị trường tài sản mã hóa, trong 5 năm. Bộ Tài chính đã bắt đầu nhận hồ sơ cấp phép, với khoảng 10 công ty chứng khoán và ngân hàng có kế hoạch tham gia. Số lượng sàn được giới hạn để đảm bảo kiểm soát rủi ro, nhưng vẫn duy trì cạnh tranh.

Tại sự kiện, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho biết các sàn giao dịch và những tổ chức lớn có tên tuổi trên thế giới rất mong chờ những quyết định, thông tin và bước đi cụ thể từ phía Việt Nam để có thể tham gia vào thị trường hơn 200 tỷ USD này.

Ở góc độ quản lý, ông Tô Trần Hòa, đại diện Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa – Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết cơ quan chức năng sẽ tiếp cận theo hướng thận trọng, từng bước. Trong giai đoạn đầu, chỉ những nhà đầu tư đã sở hữu tài sản mã hóa trên các sàn quốc tế mới được giao dịch trên sàn trong nước.

Trọng Đạt

• Chiêu lừa ‘hỗ trợ lấy lại tiền’ nở rộ sau vụ sập sàn Onus
  

  
  
  

• ‘Cần ưu tiên bảo vệ dữ liệu cá nhân trong nền kinh tế số’
  

  
  
  

• Mua bán tài sản mã hóa đang hình thành ‘chợ đen’ quy mô lớn
  

  
  
  

• Cơ hội hình thành ngành công nghiệp tài sản số tại Việt Nam