Ngày 27/3, Đại học Michigan (Mỹ) công bố kết quả khảo sát niềm tin tiêu dùng trong nước tháng 3. Theo đó, số liệu này giảm về 53,3 điểm – thấp nhất kể từ tháng 12/2025. Mức này cũng thấp hơn dự báo của các nhà phân tích trong khảo sát của hãng dữ liệu FactSet trước đó.

“Niềm tin sụt giảm ở tất cả lứa tuổi và quan điểm chính trị. Giảm mạnh nhất là nhóm người tiêu dùng có thu nhập trung bình và cao, sở hữu tài sản chứng khoán, do giá xăng tăng vọt và thị trường tài chính biến động sau chiến sự”, Joanne Hsu – Giám đốc phụ trách khảo sát của Đại học Michigan nhận định.

Xung đột tại Trung Đông đang khiến giá dầu toàn cầu tăng hơn 50%, trong khi các chỉ số chứng khoán Mỹ giảm khoảng 6% trong một tháng qua. Nhà đầu tư ngờ vực khả năng cuộc chiến sớm kết thúc, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết họ đang đàm phán với Iran.

Nếu chiến sự tại Trung Đông kéo dài nhiều tháng, triển vọng kinh tế có thể xấu đi nhanh chóng, tạo ra vòng xoáy suy giảm kinh tế. Thị trường chứng khoán đi xuống kéo theo chi tiêu yếu và cuối cùng sẽ gây ra suy thoái.

“Trong một nền kinh tế đi theo mô hình chữ K, tác động từ nhóm thu nhập cao có thể nhanh chóng lan rộng”, Heather Long – kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union cảnh báo.

Khảo sát cũng cho thấy người Mỹ dự báo lạm phát năm tới lên 3,8%. Tháng trước, họ chỉ kỳ vọng mức này là 3,4%. Dù vậy, họ không cho rằng lạm phát cao sẽ duy trì trong 5-10 năm tới.

Điều này phần nào trấn an Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Cơ quan này theo dõi chặt kỳ vọng lạm phát của người dân, đặc biệt trong dài hạn, vì số liệu này phản ánh niềm tin của người Mỹ vào khả năng kiểm soát giá cả của Fed. Mục tiêu của cơ quan này là chỉ số chi tiêu cá nhân (PCE) chỉ tăng 2%. Số liệu này trong tháng 1 tăng 2,8%.

“Người tiêu dùng có thể không cho rằng các diễn biến tiêu cực gần đây kéo dài. Tuy nhiên, quan điểm này có thể thay đổi nếu xung đột Iran vẫn tiếp diễn hoặc giá năng lượng ảnh hưởng đến lạm phát chung”, Hsu nói.

Dù vậy, niềm tin tiêu dùng đi xuống không phải lúc nào cũng đồng nghĩa chi tiêu suy yếu. Chỉ số này từng xuống thấp kỷ lục năm 2022, khi lạm phát tại Mỹ lên cao nhất 40 năm. Niềm tin tiêu dùng cũng lao dốc năm 2023, khi Quốc hội Mỹ bế tắc về đàm phán trần nợ. Tuy nhiên, ở các giai đoạn đó, người Mỹ vẫn mở hầu bao.

Tiêu dùng hiện đóng góp hai phần ba quy mô kinh tế Mỹ. Hoạt động này chịu tác động mạnh hơn bởi thị trường lao động, ví dụ việc sa thải có tăng hay không. Năm ngoái, khi tăng trưởng việc làm yếu, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp vẫn ở mức thấp nhất lịch sử.

Từ giữa năm 2023, tăng trưởng lương tại Mỹ luôn cao hơn lạm phát, đồng nghĩa người tiêu dùng vẫn còn khả năng chi tiêu. Nhưng nếu hoạt động sa thải tăng và tìm việc làm khó hơn, họ buộc phải thắt hầu bao.

Thực tế, chi tiêu vài tháng gần đây có dấu hiệu yếu đi. Doanh số bán lẻ tháng 1 giảm 0,2%, sau khi đi ngang trong tháng 12/2025. Thời tiết lạnh giá được cho là nguyên nhân kìm hãm chi tiêu trong tháng đầu năm.

Hà Thu (theo Reuters, CNN)