Sau nhiều trì hoãn, NASA thông báo sẵn sàng triển khai nhiệm vụ Artemis 2 nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng sau hơn 50 năm. Phi hành đoàn Artemis 2 gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).

Hệ thống Phóng Không gian (SLS) – tên lửa mạnh nhất của NASA – sẽ đưa tàu Orion cùng 4 phi hành gia cất cánh từ bệ phóng của Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 18h24 ngày 1/4 (5h24 ngày 2/4 theo giờ Hà Nội). Chuyến bay kéo dài khoảng 10 ngày, trong đó phi hành đoàn không hạ cánh mà bay vòng quanh phía xa của Mặt Trăng theo quỹ đạo trở về tự do. Quỹ đạo này giúp họ dễ dàng trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ tàu nhiều lần.

Nếu thành công, Artemis 2 sẽ tạo nên hàng loạt “lần đầu tiên”, đồng thời thiết lập nhiều kỷ lục trong lịch sử du hành vũ trụ.

Phi hành gia da đen đầu tiên tới Mặt Trăng

Trong Artemis 2, Glover sẽ làm nên lịch sử khi trở thành phi hành gia da đen đầu tiên bay vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO) và tới Mặt Trăng. Cựu phi công máy bay chiến đấu 49 tuổi này từng trải qua 168 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) từ tháng 11/2020 đến tháng 5/2021, trở thành phi hành gia da đen đầu tiên sống trên trạm. Trong chuyến bay đó, ông còn là người đầu tiên điều khiển tàu chở người tái sử dụng Crew Dragon của SpaceX.

Với Artemis 2, Glover cũng sẽ trở thành phi hành gia đầu tiên lái tàu Orion của NASA. Ông sẽ nắm quyền điều khiển trong giai đoạn “vận hành gần” kéo dài hai tiếng, diễn ra ngay sau lúc phóng, khi phi hành đoàn vẫn đang bay quanh Trái Đất.

Người phụ nữ đầu tiên bay đến Mặt Trăng

Chuyên gia nhiệm vụ Koch sẽ là nữ phi hành gia đầu tiên bay vượt khỏi quỹ đạo LEO và tới Mặt Trăng. Koch, 47 tuổi, hiện là người phụ nữ giữ kỷ lục về số ngày sống liên tục trên không gian nhiều nhất với 328 ngày, thiết lập trong nhiệm vụ kéo dài từ tháng 3/2019 đến tháng 2/2020 trên trạm ISS. Trong nhiệm vụ này, Koch cũng tham gia vào chuyến đi bộ ngoài không gian gồm toàn nữ đầu tiên.

Với Artemis 2, Koch và Hansen dự kiến là những người đầu tiên bắt tay vào công việc. Họ sẽ tháo dây an toàn của ghế ngồi khoảng 40 phút sau khi cất cánh để giúp thiết lập các hệ thống hỗ trợ sự sống thiết yếu bên trong tàu.

Người đầu tiên không phải công dân Mỹ đến Mặt Trăng

Hansen, 50 tuổi, là người Canada thứ 10 bay vào vũ trụ, đồng thời là người đầu tiên không phải công dân Mỹ bay tới Mặt Trăng. Là thành viên duy nhất của phi hành đoàn Artemis 2 chưa từng bay vào không gian, ông có thể gặp phải “hội chứng thích nghi không gian”, về cơ bản là một dạng say tàu xe nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khoảng một nửa số phi hành gia trong chuyến bay đầu tiên.

“Tôi thực sự lo lắng về điều đó”, Hansen chia sẻ với Ars Technica năm ngoái. Ông cho biết, nếu bị ảnh hưởng, ông sẽ phải rất cẩn trọng mỗi khi di chuyển và cố gắng hạn chế hoạt động trong giai đoạn đầu của nhiệm vụ.

Phi hành gia lớn tuổi nhất tới Mặt Trăng

Không thua kém các thành viên khác của phi hành đoàn, Wiseman cũng sẽ lập kỷ lục cá nhân với Artemis 2, trở thành người lớn tuổi nhất từng bay đến Mặt Trăng. Wiseman hiện 51 tuổi và sẽ phá kỷ lục của phi hành gia NASA Alan Shepard, người bay tới Mặt Trăng trong nhiệm vụ Apollo 14 năm 1971, khi 47 tuổi.

Khoảng cách xa nhất từ Trái Đất mà con người từng bay

Phi hành đoàn Artemis 2 tiến vào môi trường Mặt Trăng theo “quỹ đạo trở về tự do”, tức sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng và trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ đẩy. Điều này khác với đa số nhiệm vụ Apollo giai đoạn sau, thường tiến vào quỹ đạo tạm thời quanh Mặt Trăng.

Trong chuyến bay, phi hành đoàn Artemis 2 dự kiến đạt khoảng cách xa Trái Đất nhất là 402.000 km, nhiều hơn khoảng 2.400 km so với phi hành đoàn đang giữ kỷ lục Apollo 13. Điều này sẽ diễn ra trong lúc nhóm Artemis 2 bay qua phía xa của Mặt Trăng và mất liên lạc vô tuyến tối đa 50 phút. Vì các nhiệm vụ Mặt Trăng tương lai như Artemis 4 không sử dụng quỹ đạo trở về tự do, kỷ lục này có thể sẽ tồn tại rất lâu.

Tốc độ tái nhập khí quyển nhanh nhất lịch sử

Do quỹ đạo đặc biệt, Artemis 2 sẽ tái nhập khí quyển Trái Đất với tốc độ cao hơn một chút so với bất cứ phi hành đoàn nào khác trong lịch sử. NASA ước tính tốc độ tái nhập khí quyển tối đa của phi hành đoàn sẽ cao hơn mốc 40.200 km/h một chút, vượt qua kỷ lục của phi hành đoàn Apollo 10 năm 1969.

Một số chuyên gia lo ngại về khả năng chống chọi với mức nhiệt cực cao khi tái nhập khí quyển của các tấm chắn nhiệt trên tàu Orion. Dù vậy, NASA tự tin rằng chúng có thể hoàn thành nhiệm vụ.

Kỷ lục mới cũng đồng nghĩa, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ di chuyển nhanh hơn bất cứ người nào khác trong lịch sử. Tuy nhiên, đây không phải tốc độ nhanh nhất mà vật thể nhân tạo từng đạt được. Kỷ lục này thuộc về tàu Parker Solar của NASA, đạt tốc độ tối đa khoảng 692.000 km/h trong các lần bay qua sát Mặt Trời.

Những lần đầu tiên khác

Bên cạnh những cột mốc quan trọng nêu trên, Artemis 2 cũng sẽ đánh dấu một số lần đầu tiên khác. Ví dụ, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa SLS và tàu Orion.

Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu Orion cũng lần đầu tiên được sử dụng ngoài không gian. Một ví dụ đáng chú ý là Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis 2, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất, giúp chuyển tiếp thông tin liên lạc cho căn cứ Mặt Trăng của NASA trong tương lai.

Ngoài ra, con tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng. Các phi hành gia trên tàu Apollo trước kia chỉ có ống chất thải và túi dùng một lần.

Thu Thảo (Theo Live Science, Space)