Tối thứ sáu tại một nhà hàng ở Tokyo, ba cặp nam nữ có 15 phút để làm quen trong một cuộc hẹn đặc biệt. Tại đây, mọi người gọi nhau bằng tên riêng vì tất cả đều mang họ Suzuki.

Sau khi xác nhận danh tính qua ứng dụng, cuộc trò chuyện bắt đầu. Khi vòng đối thoại đầu tiên kết thúc, các chàng trai di chuyển sang bàn tiếp theo. Trên bàn tiệc, ngay cả bánh ngọt và bánh quy cũng được cung cấp bởi các nhà tài trợ có cùng họ Suzuki.

Đây là sự kiện đầu tiên của dự án do tổ chức phi lợi nhuận Asuniwa khởi xướng, nhằm giúp người trẻ lách quy định cấm vợ chồng sử dụng họ khác nhau. Yuka Maruyama, nhà hoạch định thuộc Asuniwa, cho biết dự án được thực hiện để nêu bật thực tế nhiều người e ngại kết hôn vì không muốn đổi họ.

Theo khảo sát với 2.500 người dùng ứng dụng hẹn hò Pairs ở độ tuổi 20-30, 37% phụ nữ và 47% nam giới ngần ngại đổi họ sau kết hôn. Hơn 7% cho biết sẽ chia tay nếu không thể thỏa hiệp vấn đề này.

Với Taisho Suzuki, nhân viên văn phòng 33 tuổi, buổi hẹn hò là một giải pháp thông minh. “Tôi chưa từng nghĩ sẽ cưới người cùng họ, nhưng giờ đây là lựa chọn an toàn. Tôi không muốn từ bỏ họ của mình và nhiều phụ nữ cũng vậy”, anh nói.

Ban tổ chức dự kiến mở rộng sự kiện cho các họ phổ biến khác như Ito, Tanaka và Sato.

Theo Bộ luật Dân sự Nhật Bản, vợ chồng phải chung họ. Dù được lựa chọn, 95% phụ nữ phải đổi theo họ chồng. Nhật Bản là quốc gia duy nhất trên thế giới còn duy trì quy định này. Bộ luật này đã tồn tại từ thời Minh Trị (năm 1898). Dù chính phủ cho phép giữ tên khai sinh cạnh họ mới trên giấy tờ, người phụ nữ vẫn mang danh tính mới về mặt pháp lý.

Ủy ban Xóa bỏ Phân biệt Đối xử với Phụ nữ của Liên Hợp Quốc đã nhiều lần kêu gọi Tokyo sửa đổi hệ thống này.

Việc bắt buộc đổi họ không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn có nguy cơ xóa sổ sự đa dạng tên họ tại Nhật Bản. Nghiên cứu của Đại học Tohoku do Giáo sư Hiroshi Yoshida thực hiện chỉ ra, nếu chính phủ không thay đổi luật hiện hành, đến năm 2531, toàn bộ người dân nước này sẽ chỉ mang một họ duy nhất là họ Sato.

Sức ép thay đổi luật đang ngày càng lớn trong xã hội. Tháng 3/2024, 6 cặp đôi đã đệ đơn kiện chính phủ đòi quyền giữ họ khai sinh sau khi kết hôn. Bên cạnh đó, Liên đoàn Kinh doanh Nhật Bản (Keidanren) cũng yêu cầu bãi bỏ quy định, cho biết thông tin thẻ nhân viên và hộ chiếu không đồng nhất gây rắc rối cho nhân viên làm việc ở môi trường quốc tế. Khảo sát của tổ chức này chỉ ra 82% nữ giám đốc điều hành ủng hộ việc cho phép vợ chồng dùng họ riêng.

Bất chấp áp lực, đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền vẫn từ chối thay đổi với lý do việc dùng hai họ sẽ làm suy yếu giá trị truyền thống gia đình và gây nhầm lẫn cho trẻ em.

Ngay tại sự kiện hẹn hò, sự phân vân vẫn tồn tại. Hana Suzuki, nữ y tá 34 tuổi, nói: “Tôi ủng hộ việc giữ họ riêng, nhưng nếu sinh con, đứa trẻ mang họ ai sẽ là một vấn đề nan giải”.

Nhật Minh (Theo Guardian)