Từ đầu tháng 4, giá sầu riêng giảm liên tục khi nguồn cung tăng nhanh, kéo mặt bằng giá nhiều giống xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Tại một số vườn, Ri6 mua xô có giá 20.000-35.000 đồng một kg, giảm khoảng một nửa so với đầu năm. Musang King cũng lùi về 60.000-65.000 đồng, trong khi Monthong giảm nhẹ hơn, dao động quanh 65.000-75.000 đồng.

Diễn biến tương tự ghi nhận ở khâu thu mua tại kho. Ri6 loại A (2,7 hộc) được trả khoảng 40.000 đồng một kg, loại B (2,5 hộc) còn 28.000 đồng. Với Musang King, giá loại A hiện ở mức 80.000-85.000 đồng, thấp nhất trong hai năm qua. Mức giảm sâu khiến nhiều nhà vườn rơi vào thế khó dù sản lượng năm nay khá dồi dào.

Tại Đồng Tháp, chị Xuân ở xã Hiệp Đức cho biết gia đình có hơn 1 ha Ri6 chuẩn bị thu hoạch nhưng giá giảm nhanh khiến lợi nhuận gần như không còn. Thương lái hiện chỉ trả khoảng 35.000 đồng một kg với hàng loại A và 20.000 đồng với hàng xô dạt, trong khi chi phí phân bón và chăm sóc tăng mạnh. Theo chị, đây là mức giá thấp nhất từ trước đến nay.

Ở góc độ thị trường, ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, cho rằng mức giảm giữa các giống có sự phân hóa rõ. Monthong giữ giá tốt hơn nhờ phù hợp thị hiếu người tiêu dùng Trung Quốc với đặc điểm cơm dày, ít xơ, dễ bảo quản. Ngược lại, Ri6 và Musang King gặp bất lợi về chất lượng bảo quản và vận chuyển.

Bức tranh sản xuất cũng bộc lộ điểm nghẽn. Đồng Tháp hiện có hơn 20.000 ha sầu riêng, sản lượng khoảng 550.000 tấn mỗi năm, nhưng chỉ khoảng 10% được xuất khẩu. Phần lớn diện tích là Ri6, tiêu thụ nội địa với giá thấp, khiến giá trị gia tăng không cao và dễ tổn thương khi thị trường biến động.

Áp lực còn đến từ rào cản kỹ thuật. Theo ông Lợi, vấn đề tồn dư cadimi tiếp tục ảnh hưởng đến đầu ra khi một số mẫu kiểm nghiệm vượt ngưỡng cho phép, khiến doanh nghiệp thận trọng thu mua. Theo ông Lợi, không phải tất cả vùng trồng đều bị ảnh hưởng, nhưng tâm lý e ngại khiến giao dịch chững lại. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là tích tụ kim loại nặng trong đất do sử dụng phân lân kéo dài, trong khi việc cải tạo đất cần thời gian dài.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng đà giảm giá hiện nay còn chịu tác động từ chu kỳ mùa vụ khu vực. Thái Lan đang vào vụ thu hoạch rộ trong tháng 4-6, sản lượng lớn khiến giá tại nước này cũng giảm, từ đó kéo mặt bằng giá chung đi xuống. Trong khi đó, sản xuất trong nước vẫn manh mún, công tác kiểm soát tồn dư chưa đồng đều, còn phụ thuộc vào hệ thống kiểm nghiệm vốn chịu áp lực lớn khi vào cao điểm vụ.

Dù vậy, tình hình được kỳ vọng cải thiện từ giữa năm. Khi miền Đông và Tây Nguyên bước vào vụ thu hoạch với tỷ lệ cao giống Monthong, phù hợp thị trường xuất khẩu, giá có thể phục hồi. Thực tế, số liệu hải quan cho thấy quý I, xuất khẩu sầu riêng đạt gần 222 triệu USD, tăng 128% so với cùng kỳ, tiếp tục là mặt hàng dẫn dắt tăng trưởng của ngành rau quả. Tuy nhiên, để duy trì đà này, bài toán chất lượng và tổ chức sản xuất vẫn cần lời giải căn cơ.

Thi Hà