Kết quả được ghi nhận trong phiên Art d’Asie (Nghệ thuật châu Á) tại Sotheby’s Paris, tối 11/6, bao gồm thuế phí, là tác phẩm đắt nhất của họa sĩ tính đến hiện tại. Mức giá vượt qua các kỷ lục trước đó của ông vào năm 2021 là bức Hoàng hôn vàng trên vịnh Hạ Long (1,24 triệu USD), Phong cảnh chùa Thầy (1,03 triệu USD) và Phong cảnh thuyền buồm (một triệu USD).

Nhà đấu giá nhận định Đàn hươu trong rừng là một minh chứng nổi bật cho sự kết hợp giữa các nguyên tắc nghệ thuật hiện đại phương Tây và thẩm mỹ cổ truyền phương Đông. Bức bình phong sơn mài sáu tấm khắc họa năm con hươu trong khung cảnh hoang sơ, một vài con đang nghỉ ngơi, số khác thong thả gặm cỏ. Ánh sáng ấm áp bao trùm toàn tác phẩm, làm nổi bật từng chi tiết.

Theo nhận định của nhà đấu giá, họa sĩ chủ yếu sử dụng các màu như đỏ son, hổ phách, vàng đất, vàng kim, mang lại vẻ rạng rỡ gần như siêu thực. Điểm nhấn từ sắc vàng óng, sự đa dạng trong kết cấu của tán lá, đám mây trôi cho thấy kỹ thuật sử dụng chất liệu thành thạo của Phạm Hậu.

Hươu là một trong những họa tiết nổi bật ở các sáng tác của Phạm Hậu, mang đậm dấu ấn văn hóa và tâm linh Việt Nam. Trong Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, loài vật tượng trưng sự hài hòa, lòng từ bi, bình an và trường thọ, đồng thời gợi lên một thế giới lý tưởng, thanh bình và nguyên sơ. Ở những bức họa của ông, hươu hiện diện trong khung cảnh tràn ngập ánh sáng, thiên nhiên tươi tốt, không gian tĩnh lặng.

Những tác phẩm vẽ hươu thuộc các bức vẽ được săn đón nhất sự nghiệp của Phạm Hậu. Theo Sotheby’s, chúng cho thấy sự tổng hòa giữa chủ nghĩa hiện đại trong hội họa và truyền thống thẩm mỹ châu Á, đồng thời thể hiện tinh thần của nghệ thuật hiện đại Việt Nam thời kỳ hoàng kim. Qua đó, họa sĩ gửi gắm tình yêu dành cho thiên nhiên, văn hóa và tâm linh Việt.

Phạm Hậu (1903-1994) theo học tại trường Mỹ thuật Đông Dương từ năm 1929 đến 1934, cùng thế hệ các họa sĩ Trần Bình Lộc, Nguyễn Đỗ Cung, Trần Quyền, Nguyễn Văn Thuần, Trần Văn Cẩn. Năm 1932, người Pháp đưa vào chương trình học môn Sơn ta, ông hăng hái tiếp nhận và phát triển thành kỹ thuật vẽ tranh sơn mài.

Giữa thập niên 1930, họa sĩ lập xưởng tranh chuyên sơn mài đầu tiên. Ông giành huy chương vàng Salon (năm 1935) của Hội khuyến khích phát triển Mỹ thuật và Kỹ nghệ. Ông còn soạn thảo văn bản giáo khoa đặt nền móng lý thuyết cho việc dạy học về nghệ thuật sơn mài và trực tiếp giảng dạy tại trường Quốc gia Mỹ nghệ. Phạm Hậu là một trong ba người sáng lập ra trường Quốc gia Mỹ nghệ, tiền thân của trường Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội ngày nay. Ông có nhiều bức sơn mài nổi tiếng như Gió mùa hạ, Cơn giông, Ngàn thu nhớ Bác, Phong cảnh Bắc bộ, Cá vàng.

Theo kiến trúc sư Phạm Gia Yên – con trai Phạm Hậu, họa sĩ sớm có tình yêu với thiên nhiên, nhà ở đâu cũng phải có vườn. Mỗi ngày, ngoài sáng tác, ông dành nhiều thời gian nghiên cứu, tỉa, uốn cây. Ông chủ yếu vẽ chùa, phong cảnh vùng nông thôn ở Bắc Bộ, Trung Bộ. Ngoài bốn tác phẩm triệu USD, những tranh giá cao của họa sĩ đều khắc họa phong cảnh, thiên nhiên.

Phương Linh (theo Sotheby’s)