Bảng xếp hạng nghiên cứu do Nature Index công bố hôm 10/6, dựa trên hơn 125.000 bài báo trên 178 ấn phẩm năm 2025.

Theo đó, Đại học Chiết Giang vượt qua Đại học Harvard để trở thành cơ sở học thuật hàng đầu thế giới. Trường có thế mạnh nghiên cứu trong các lĩnh vực hóa học, khoa học sinh học và khoa học ứng dụng, cùng những đóng góp ngày càng rõ nét ở mảng khoa học xã hội và sức khỏe.

Số bài báo của Chiết Giang tăng 22,7% trong năm qua, trong khi Đại học Harvard chỉ tăng 0,6%. Đây là lần đầu tiên Harvard đánh mất vị trí đầu bảng kể từ khi Nature Index được công bố vào năm 2014.

Một đại diện khác của Trung Quốc là Đại học Thanh Hoa nắm giữ vị trí thứ ba.

Năm nay bảng xếp hạng Nature Index chứng kiến sự thống trị tuyệt đối của các đại học Trung Quốc khi chiếm tới 9 vị trí trong top 10, tăng một so với năm ngoái. Xét trong top 20, quốc gia tỷ dân này có tới 17 đại diện.

Trong khi đó, các ngôi trường danh tiếng của Mỹ tụt lại phía sau, với Đại học Stanford xếp thứ 12 và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) ở vị trí thứ 17.

Nếu tính cả các công trình của những cơ sở nghiên cứu ngoài đại học (như viện nghiên cứu chính phủ, tập đoàn tư nhân, tổ chức phi chính phủ,…), Harvard hiện cũng đứng sau hai đại diện của Trung Quốc là Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Đại học Chiết Giang.

Trung Quốc tiếp tục là quốc gia đóng góp lớn nhất vào sản lượng nghiên cứu toàn cầu. Với hơn 59.000 bài báo, đây là nước duy nhất trong top 10 có tỷ lệ đóng góp tăng ở mức hai con số (khoảng 22%) trong giai đoạn 2024 – 2025.

Trong 7 lĩnh vực chuyên ngành của Nature Index, giới nghiên cứu Trung Quốc đứng đầu về khoa học vật lý, hóa học, khoa học sinh học, khoa học ứng dụng, khoa học trái đất và môi trường. Đáng chú ý, các cơ sở nghiên cứu của quốc gia này chiếm trọn top 31 trong lĩnh vực khoa học ứng dụng, top 14 trong ngành hóa học và top 9 ở khoa học trái đất và môi trường.

Các chuyên gia đánh giá sự trỗi dậy của Trung Quốc là không hề ngẫu nhiên. Trong nhiều năm qua, nước này áp dụng chiến lược “hố đen thu hút nhân tài”, hấp dẫn các học giả toàn cầu, gồm cả những người đoạt giải Nobel và Huy chương Fields, bằng các chính sách đãi ngộ như cấp thẻ cư trú, mức lương cao, tài trợ nghiên cứu và các vị trí biên chế dài hạn.

Ngược lại, thứ hạng của các trường Mỹ có xu hướng sụt giảm, được cho là do ảnh hưởng từ cuộc chiến pháp lý và việc cắt giảm tài trợ nghiên cứu liên bang.

Nature Index là bảng xếp hạng đánh giá năng lực nghiên cứu của các cơ sở học thuật và tổ chức, dựa trên số lượng bài báo khoa học được xuất bản trên các tạp chí có chất lượng chuyên môn cao.

Ở các bảng xếp hạng nhiều tiêu chí như THE, QS, Chiết Giang lần lượt ở vị trí 39 và 49 thế giới. So với các trường ở đại lục, ngôi trường này xếp sau Thanh Hoa, Bắc Kinh, Phúc Đán.

Khánh Linh (Theo Nature, SCMP, ZJU)