Học cách ‘cãi nhau’ trước khi cưới

Từng hoài nghi về hôn nhân, nhiều người trẻ chủ động tham gia các khóa học kỹ năng gia đình để học cách giải quyết mâu thuẫn trước khi cưới.

Năm 2020, Thanh Thủy và Trần Tùng là đôi duy nhất chưa kết hôn tham gia một khóa học tiền hôn nhân. Khóa học gồm 12 buổi giúp Thủy lần đầu hiểu về cơ chế não bộ, tâm sinh lý nam nữ và phương pháp giữ hòa khí trong gia đình.

Thời điểm đó, học viên đa phần là các vợ chồng đã phát sinh bất đồng. Họ chia sẻ tình huống thực tế và nhận hướng dẫn hóa giải từ chuyên gia.

“Lớp học giúp tôi hình dung nhiều điều về cuộc sống gia đình”, Thủy, 30 tuổi, ở Hà Nội cho biết. Trước đó, hai người cũng cùng nhau đi học về tài chính cá nhân để chuẩn bị nền tảng kinh tế.

Năm 2022, Thủy và Tùng người kết hôn. Cô thừa nhận thực tế khác xa so với hình dung. Tuy nhiên, nhờ tài chính ổn định và hiểu tâm lý đối phương, vợ chồng chưa từng xảy ra xung đột gay gắt. “Tôi học cách tranh luận mà không làm tổn thương mình và chồng”, cô nói.

Nhờ khóa học tiền hôn nhân, Tùng cũng nhận diện được sự thay đổi tâm lý của vợ trước và sau khi sinh con nên kiên nhẫn hơn. Cả hai đánh giá các khóa học là bước đệm cần thiết.

Theo khảo sát trên trang thông tin điện tử về Gia đình và Phòng chống bạo lực gia đình (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) 50% thanh niên ủng hộ việc có chứng chỉ giáo dục tiền hôn nhân trước khi kết hôn; 80% có nhu cầu hỗ trợ kiến thức, kỹ năng xây dựng gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình.

Dù vậy, Việt Nam chưa có một chương trình giáo dục tiền hôn nhân thống nhất. Nội dung này mới được triển khai dưới nhiều hình thức như tư vấn, truyền thông, tập huấn và gần đây là các mô hình thí điểm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Một số đơn vị tự xây dựng các khóa học về tình yêu, hôn nhân để mở lớp. Vài năm trước, Nhà văn hóa Phụ nữ TP HCM cũng mở khóa học tiền hôn nhân cho các cặp đôi nhưng phải dừng sau một năm vì thiếu người đăng ký.

Cuối tháng 7, Bộ Y tế đề xuất mở các khóa cung cấp kiến thức về hôn nhân, sức khỏe sinh sản, nuôi dạy con và quản lý tài chính cho người chuẩn bị kết hôn. Đề xuất đưa ra trong bối cảnh người trẻ ngày càng thận trọng với việc lập gia đình. Số liệu thống kê cho thấy tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt tăng từ 25,2 tuổi năm 2019 lên 27,3 tuổi năm 2024.

Tiến sĩ Võ Việt Hương, giảng viên Đại học Angelo State (Mỹ), nhà tâm lý học lâm sàng thuộc Viện Tâm lý Việt Nam (VIP), đánh giá mô hình này đáng khuyến khích nếu được xây dựng trên nền tảng tâm lý khoa học phù hợp với thực tế người trẻ Việt. Theo bà, kết hôn là bước chuyển lớn khi hai người bắt đầu chia sẻ tài chính, việc nhà, quan hệ họ hàng và trách nhiệm nuôi con.

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý không nên coi đây là “vaccine chống ly hôn” hay công cụ thúc đẩy kết hôn. “Nếu qua khóa học, một người nhận ra mình chưa sẵn sàng hoặc hai bên còn mâu thuẫn chưa thể giải quyết, đó cũng là kết quả tích cực”, bà nói.

Đồng quan điểm, nhà trị liệu tâm lý Arnaud Guibert (TP HCM) cho rằng nhiều đôi không thiếu tình yêu mà thiếu cuộc đối thoại thẳng thắn về kỳ vọng trước khi cam kết. Theo ông, chương trình tiền hôn nhân nên tập trung vào 5 nhóm vấn đề: quan hệ gia đình hai bên; giao tiếp và quản lý xung đột; tài chính và phân chia trách nhiệm; sự thân mật và con cái; tầm nhìn dài hạn.

Những vấn đề như ai quản lý tiền, chia việc nhà thế nào, sống riêng hay chung với cha mẹ, thời điểm sinh con đều cần thống nhất trước khi cưới.

Thực tế, việc thống nhất trên lý thuyết không triệt tiêu hoàn toàn bất đồng. Lương Tiểu Quyên (26 tuổi, ở Đà Lạt) kể, dù đã bàn trước về kế hoạch nuôi con, vợ chồng cô vẫn nảy sinh mâu thuẫn khi con đầu lòng chào đời.

Tình trạng thiếu ngủ khiến cả hai dễ cáu gắt. Một lời nhờ đơn giản như “Anh bế con giúp em một chút” bị hiểu thành sự trách móc, hay câu “Em để con khóc lâu quá” khiến Quyên thấy bị phê bình.

Quyên nhận ra những chi tiết nhỏ có thể trở thành mâu thuẫn lớn nếu hai bên thiếu kỹ năng lắng nghe và bộc lộ nhu cầu. Ở mỗi giai đoạn của hôn nhân cũng rất khác nhau nên cần trang bị kiến thức cho từng cột mốc. “Nếu biết đến khóa học tiền hôn nhân bài bản trước khi cưới, tôi nhất định sẽ tham gia”, cô nói.

Từng rời khỏi cuộc hôn nhân khi vẫn còn tình cảm, chị Thu Cúc, 37 tuổi, ở Hà Nội cho biết lý do ly hôn xuất phát từ những mâu thuẫn không biết cách hóa giải. Dù chồng níu kéo, chị vẫn quyết định dừng lại. “Nếu ngày đó được học cách ứng xử, có lẽ chúng tôi đã không làm nhau đau đến thế”, chị kể.

Phạm Nga