Vô tình giải bài toán hơn 20 năm tuổi bằng AI

Trung QuốcĐịnh dùng AI để nghiên cứu siêu âm não, một nghiên cứu sinh vô tình ghi tên mình vào lịch sử khi giải được bài toán có từ năm 2004.

Jin Shanmu, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ kiêm bác sĩ nội trú tại Bệnh viện Đại học Y khoa Hiệp Hòa Bắc Kinh, vừa chứng minh thành công giả thuyết Crouzeix (Crouzeix’s conjecture) trong lĩnh vực đại số tuyến tính số học, dù không có nền tảng toán chuyên sâu.

“Vũ khí” của anh không phải bút hay giấy, mà là mô hình GPT-5.6-Sol trên nền tảng ChatGPT Work.

Giả thuyết Crouzeix do nhà toán học người Pháp Michel Crouzeix đề xuất. Nó phát biểu rằng chuẩn của một hàm áp dụng lên một ma trận không vượt quá hai lần giá trị cực đại của hàm đó trên vùng số của ma trận.

Dù trừu tượng, từ lâu đây đã là bài toán hấp dẫn trong phân tích ma trận – lĩnh vực mà Jin tình cờ chạm ngõ khi nghiên cứu về siêu âm xuyên sọ.

Kết quả của bài chứng minh được Jin đăng trên mạng và ngay lập tức thu hút sự chú ý của Alex Townsend, nhà toán học ở Đại học Cornell, Mỹ. Theo SCMP, hơn một năm qua, vị giáo sư này thường xuyên dùng các mô hình GPT để tìm lời giải cho giả thuyết Crouzeix. Đến ngày 30/7, AI bất ngờ chỉ cho Townsend một nghiên cứu vừa được đăng tải, tuyên bố đã giải được bài toán này. Tác giả chính là Jin Shanmu.

Sau khi xem xét kỹ bài báo, Townsend cùng đồng nghiệp là giáo sư Anne Greenbaum ở Đại học Washington kinh ngạc. Nhà toán học Michel Crouzeix cũng xác nhận lời giải của Jin là chính xác.

Hai nhà toán học nhận định bước tiến này cho thấy khả năng của GPT-5.6, đặc biệt là khi Jin không hề qua đào tạo sâu về toán học.

Trong bài đăng trên website của Townsend, Jin cho hay anh thực tế tốt nghiệp cử nhân ngành địa chất trước khi chuyển sang học y. Kiến thức toán chính quy của anh chỉ dừng lại ở các môn đại cương dành cho khối ngành khoa học. Tất cả phần còn lại đều do anh tự mày mò nghiên cứu.

Theo 36kr Europe, bí quyết của Jin nằm ở kỹ thuật đặt câu hỏi. Anh không coi AI như một cỗ máy hỏi đáp đơn giản mà biến nó thành một viện nghiên cứu toán học ảo khổng lồ. Trong câu lệnh, Jin yêu cầu GPT-5.6-Sol ngắt kết nối với Internet, tư duy theo nhiều hướng, liên tục phản chứng các ý tưởng và quyết tâm bám trụ đến cùng.

Sau khi thiết lập mọi thứ, Jin nhấn phím Enter, rồi quay sang công việc của mình và không can thiệp vào toàn bộ quá trình.

Ở chế độ làm việc, GPT-5.6 Sol hoạt động liên tục trong khoảng 16 giờ. Trong thời gian đó, công cụ này trải qua hàng chục nghìn lần giả thuyết, lật đổ và tái cấu trúc, cuối cùng thành công hoàn tất chứng minh.

Thành tựu của vị bác sĩ nội trú xuất hiện giữa bối cảnh các hệ thống AI hàng đầu đóng vai trò ngày càng lớn trong các bước tiến đột phá về khoa học. Hồi tháng 5, OpenAI thông báo một mô hình lý luận đa năng nội bộ của hãng đã tự giải quyết bài toán khoảng cách đơn vị trên mặt phẳng kéo dài 80 năm, do nhà toán học Hungary Paul Erdős đặt ra từ năm 1946.

Đối thủ của OpenAI là Anthropic cũng tiết lộ một phiên bản chưa ra mắt của mô hình Claude đã cố gắng chinh phục Giả thuyết Riemann – một trong những bài toán nổi tiếng nhất trong lịch sử. Dù chưa chứng minh thành công, Claude đã “đạt được bước tiến bất ngờ” ở một bài toán khác liên quan.

Khánh Linh tổng hợp