Nhồi máu cơ tim cướp sinh mạng hơn 100.000 người Việt mỗi năm

Khoảng 220.000 người Việt tử vong do bệnh tim mạch mỗi năm, trong đó nhồi máu cơ tim chiếm khoảng một nửa và bệnh nhân ngày càng trẻ.

Con số này do Bộ Y tế ghi nhận, được GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch học Can thiệp Việt Nam, Viện trưởng Tim mạch, Bệnh viện 19-8, cho biết tại hội thảo Triết lý mới trong can thiệp động mạch vành phức tạp ngày 22/8. Đến nay chưa có thống kê chính thức và đầy đủ, con số trên dựa trên quá trình nghiên cứu và thực tế điều trị, theo GS Hùng. Ông ước tính nhồi máu cơ tim hay hội chứng mạch vành cấp có thể chiếm khoảng một nửa số ca tử vong do bệnh tim mạch, tương đương hơn 100.000 trường hợp mỗi năm.

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột, thường do cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa bị nứt hoặc vỡ. Khi dòng máu giàu oxy không thể đến cơ tim, một phần cơ tim sẽ bị tổn thương, thậm chí hoại tử nếu không được tái thông kịp thời.

“Nhồi máu cơ tim ngày nay không chỉ gặp ở người lớn tuổi mà ngày càng trẻ hóa”, GS Hùng nói. Nhiều người 30, 40 tuổi nhập viện trong tình trạng nặng, thậm chí sốc tim, ngừng tim, ngừng thở, dù trước đó không có tiền sử bệnh tim mạch rõ ràng.

Ngoài tuổi tác và tiền sử gia đình, các yếu tố nguy cơ chủ yếu liên quan đến lối sống và bệnh nền như hút thuốc, thừa cân, béo phì, ít vận động, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và căng thẳng kéo dài. Những yếu tố này thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, vốn diễn ra âm thầm trong nhiều năm, nhất là với người trẻ.

Trong cấp cứu nhồi máu cơ tim, thời gian là yếu tố quyết định lượng cơ tim có thể được cứu sống. Nếu người bệnh đến viện sớm, bác sĩ có thể xác định vị trí tắc nghẽn và tái thông động mạch vành bằng can thiệp đặt stent hoặc phẫu thuật trong trường hợp cần thiết.

Tuy nhiên, theo GS Hùng, mục tiêu của tim mạch can thiệp hiện đại không còn đơn thuần là mở được mạch và đặt stent. Bác sĩ cần xác định tổn thương có thực sự cần can thiệp, cách chuẩn bị tổn thương, số lượng và loại thiết bị phù hợp, đồng thời hạn chế tối đa vật liệu để lại trong lòng mạch.

Ví dụ, phương pháp bóng phủ thuốc (DCB) hoặc khung giá đỡ tự tiêu có thể được cân nhắc cho bệnh nhân phù hợp. Ở những tổn thương dài và phức tạp, phương pháp hybrid kết hợp chọn lọc stent với bóng phủ thuốc được ứng dụng nhằm đạt hiệu quả điều trị nhưng giảm lượng kim loại tồn tại lâu dài trong động mạch vành.

Một thay đổi quan trọng khác là tăng sử dụng hình ảnh trong lòng mạch. Tại Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, siêu âm trong lòng mạch (IVUS) và các kỹ thuật hình ảnh nội mạch được dùng để đánh giá cấu trúc thành mạch, đặc điểm mảng xơ vữa, mức độ vôi hóa, kích thước thực của động mạch và kết quả sau đặt stent. So với chỉ dựa vào hình ảnh hai chiều trên phim chụp mạch, các phương tiện này giúp bác sĩ lựa chọn chính xác hơn vị trí và phương pháp can thiệp, kích thước thiết bị, đồng thời đánh giá kết quả sau điều trị. Đây là bước chuyển sang can thiệp chính xác và cá thể hóa.

“Thành công của can thiệp không nằm ở số lượng stent hay mức độ phức tạp của kỹ thuật, mà ở việc lựa chọn chiến lược tối ưu cho từng người bệnh, xử lý tốt tổn thương và hạn chế những can thiệp không cần thiết”, GS Hùng nói.

Dịp này, các bác sĩ Việt Nam trình diễn các kỹ thuật can thiệp động mạch vành phức tạp. Hình ảnh ca can thiệp được truyền trực tiếp từ phòng can thiệp của Bệnh viện 19-8 tới cuộc họp, theo dõi toàn bộ quá trình từ đánh giá tổn thương, lựa chọn phương án can thiệp đến kiểm tra kết quả sau thủ thuật.

Các chuyên gia khuyến cáo việc nhận biết sớm các dấu hiệu của nhồi máu cơ tim hoặc biến cố tim mạch cấp giúp người bệnh được khám và điều trị kịp thời. Người dân cần nhanh chóng gọi cấp cứu khi đau ngực dữ dội kéo dài trên 15 phút, không giảm khi nghỉ; khó thở tăng nhanh; vã mồ hôi lạnh; chóng mặt, ngất hoặc mất ý thức. Bên cạnh đó, phần lớn yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát bằng cách bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn uống lành mạnh, vận động, ngủ đủ, kiểm soát căng thẳng và bệnh nền.

Lê Nga