Ngôi làng ‘lập quốc’ trong một ngày

Mỗi năm một lần, người Seto tại Estonia chọn một ngôi làng để lập “vương quốc” trong ngày, với quy định sử dụng thị thực, tiền tệ riêng và bầu thủ lĩnh.

Sáng 1/8, du khách muốn vào làng Mikitamäe phải xuất trình thị thực thay vì mua vé. Bên trong, người dân sử dụng một loại tiền tệ riêng, xem diễu binh và bầu người đứng đầu mà không dùng lá phiếu.

Bà Maime Kapten, 80 tuổi, mặc váy thêu truyền thống tham gia sự kiện. “Đây là dịp chúng tôi gặp lại người quen, trò chuyện và ôm nhau”, bà nói.

Người Seto sống nhiều thế kỷ tại vùng biên giới giữa Estonia và Nga. Sau khi Liên Xô tan rã, đường biên giới mới chia cắt vùng đất của họ. Hiện phía lãnh thổ Nga còn chưa đến 200 người Seto sinh sống do phần lớn đã bán nhà, chuyển sang Estonia.

Năm 1994, cộng đồng tổ chức Ngày Vương quốc Seto đầu tiên vào thứ Bảy đầu tiên của tháng 8 nhằm kết nối những người sống xa nhau. Năm nay, làng Mikitamäe đăng cai sự kiện lần thứ 33, thu hút hàng nghìn người tham gia.

Tại ngày hội, phụ nữ Seto đeo nhiều đồng xu và dây chuyền bạc. Nhà hoạt động văn hóa Piret Torm Kriis, 62 tuổi, cho biết người ngoài có thể nhận ra phụ nữ Seto qua tiếng chuông bạc leng keng trước khi nhìn thấy họ. Bà cũng cho biết trang phục truyền thống thể hiện rõ tình trạng hôn nhân và mục đích công việc của người mặc.

Tâm điểm của lễ hội là cuộc bầu chọn Ülemsootska, người đại diện cộng đồng trong một năm. Các ứng viên đứng trên gốc cây trình bày kế hoạch. Người ủng hộ xếp hàng trước mặt họ và cùng nắm một sợi dây. Ứng viên có hàng người dài nhất sẽ chiến thắng.

Năm nay, nghệ nhân Ingrit Kala giành vị trí Ülemsootska. Bà cho biết mục tiêu của mình là bảo tồn văn hóa và ngăn tiếng Seto mai một trong giới trẻ.

Estonia hiện có khoảng 25.000 người biết tiếng Seto, nhưng chỉ vài nghìn người sử dụng thường xuyên. Tại Setomaa, quê hương truyền thống của cộng đồng, dân số chưa đến 3.000 người. Cộng đồng nỗ lực dịch các sách sang tiếng Seto, trong đó có tác phẩm “Hoàng tử bé”. Tuy nhiên, bà Kala cho biết những nỗ lực ở trường học là chưa đủ nếu trẻ không giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ tại gia đình.

Văn hóa Seto còn được lưu truyền qua “leelo” – lối hát đồng ca không nhạc đệm có lịch sử hơn 1.000 năm, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Nhà nghiên cứu Mari Palolill cho biết các bài hát cổ lưu giữ cách người xưa nhìn thế giới và những tín ngưỡng của họ.

Chị Maria Grünberg, 23 tuổi, cho biết bản thân học tiếng Seto bằng cách nghe leelo từ nhỏ. “Chúng tôi muốn cho những người trẻ khác thấy các bài hát và ngôn ngữ Seto thuộc về tất cả mọi người”, chị nói.

Cuối ngày 1/8, “Vương quốc Seto” kết thúc, tiền và thị thực tượng trưng hết giá trị. Mikitamäe trở lại cuộc sống bình thường, còn bà Kala tiếp tục nhiệm kỳ đại diện cộng đồng đến kỳ sự kiện năm sau.

Ngọc Ngân (Theo AP, ERR)