AI khiến giới toán học chao đảo vì giải liền 370 bài

Một mô hình AI giải quyết hàng trăm bài toán hóc búa – thành tựu có thể “nhận ngay huy chương Fields” nếu do con người thực hiện.

OpenAI ngày 7/10 gây chấn động khi công bố 722 bài báo, chứng minh 372 kết quả toán học trên kho lưu trữ GitHub. Trong số này là vô số phát hiện mà các nhà toán học đã tìm kiếm suốt hàng thập kỷ.

“Gã khổng lồ” AI cho biết mỗi kết quả đều giải quyết hoặc tạo ra tiến triển đáng kể cho một câu hỏi mở quan trọng trong toán học hoặc khoa học máy tính lý thuyết. Tiêu biểu là lời giải cho giả thuyết Kakeya bốn chiều, cải tiến với một số thuật toán quan trọng, cùng các bước tiến liên quan 3 trên 5 bài toán Thiên niên kỷ, trong đó có một dạng mở rộng của giả thuyết Riemann, theo The Wall Street Journal.

“Nếu một con người làm được điều này, họ sẽ nhận ngay Huy chương Fields mà không cần tranh cãi”, Alex Kontorovich, giáo sư toán học ưu tú tại Đại học Rutgers, viết trên mạng xã hội X về phép chứng minh “bán giả thuyết Riemann”.

Động thái này diễn ra chỉ một tháng sau khi OpenAI tuyên bố đã tìm ra lời giải cho vấn đề tồn tại và tính trơn tru của phương trình Navier-Stokes, một bài toán Thiên niên kỷ, trong sự ngỡ ngàng của giới toán học.

Một đại diện của OpenAI chia sẻ trên tờ Scientific American rằng để giải quyết hàng trăm bài toán trên, họ dùng cùng một mô hình nội bộ đã xử lý bài toán về phương trình Navier-Stokes. Điều đáng kinh ngạc là hầu hết kết quả được công bố lần này được tạo chỉ từ một câu lệnh (prompt), giao cho một tác nhân AI độc lập, trong khi bài toán về Navier-Stokes cần tới 10.000 tác nhân.

Giáo sư Francis Johnson, Đại học College London (UCL), ấn tượng trước tốc độ giải toán và những “phân tích rõ ràng, tinh tế” của AI. Trong số hàng trăm ẩn số mới được giải quyết là bài toán D(2) của Wall, một vấn đề mà Johnson đã dành 25 năm nghiên cứu, viết hai cuốn sách và cuối cùng đành phải bỏ cuộc, theo lời ông chia sẻ với New Scientist.

Dù cũng kinh ngạc, giáo sư Kevin Buzzard, Đại học Imperial London, thận trọng hơn. Ông cho biết đợt công bố này có 30 bài báo liên quan chuyên ngành lý thuyết số của ông, nhưng chỉ 7 bài thực sự gây ấn tượng, và duy nhất một bài được kiểm chứng chính thức bằng Lean – công cụ phân tích máy tính giúp xác minh các kết quả toán học một cách tuyệt đối.

“Sẽ mất nhiều thời gian để các nhà toán học làm việc, và để cộng đồng có thể chấp nhận những kết quả này”, Buzzard nói thêm.

Gần đây, khi khả năng giải toán của các mô hình AI tiến bộ vượt bậc, các công ty AI đối mặt với nhiều chỉ trích. Tháng trước, 25 nhà toán học từng nhận Huy chương Fields cùng ký vào một bức thư ngỏ, lập luận rằng việc “xả” hàng loạt nghiên cứu toán học có thể gây tổn hại cho lĩnh vực, làm xáo trộn quá trình nghiên cứu và truyền thụ kiến thức.

“Nếu bạn là một nhà toán học thuần túy, bạn sẽ tự hỏi: mình còn nghiên cứu để làm gì?”, Giáo sư Ben Allanach, Đại học Cambridge, nói. Ông đặt câu hỏi liệu những kết quả mới có thực sự đi vào kho tàng tri thức của nhân loại hay không.

Người đại diện của OpenAI cũng thừa nhận các nhà toán học của mình chưa hiểu hết về nhiều kết quả mới công bố. Mặc dù vậy, họ không thể và cũng không có kế hoạch chạy chậm lại, vì những bài toán này là bài kiểm tra thiết yếu để chứng minh rằng AI đang ngày càng thông minh hơn.

Khánh Linh tổng hợp