Nga – Nhật căng thẳng vì vụ nhà báo bị bắt

Căng thẳng gia tăng giữa Moskva và Tokyo sau khi Nga bắt nhà báo Nhật Bản với cáo buộc gián điệp, điều Thủ tướng Takaichi đã bác bỏ.

Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) ngày 13/10 thông báo đã bắt một phóng viên Nhật Bản tại vùng Viễn Đông Nga với cáo buộc thu thập thông tin liên quan đến quốc phòng, song không nêu tên.

Theo FSB, người này làm việc tại văn phòng của báo Hokkaido Shimbun ở thành phố Yuzhno-Sakhalinsk và bị bắt tại tỉnh Sakhalin ngay trước thời điểm dự định rời Nga. Phóng viên này sau đó được di lý tới Moskva.

Đài truyền hình nhà nước Nga phát sóng cuộc phỏng vấn với một sĩ quan FSB giấu tên. Người này nói rằng nam phóng viên thu thập thông tin từ người dân địa phương về các đợt động viên tham chiến tại Ukraine cũng như những người tình nguyện nhập ngũ, để chuyển cho giới chức Nhật Bản.

Bộ Ngoại giao Nga cùng ngày cho biết công dân Nhật Bản trên là Yuki Imai, bị cáo buộc “thực hiện hoạt động gián điệp trên lãnh thổ Nga”.

Nhật Bản đáp trả bằng cách triệu tập Đại sứ Nga Nikolay Nozdrev để phản đối vụ bắt. Bộ Ngoại giao Nhật Bản cũng kêu gọi Nga “đối xử công bằng và khách quan” với công dân nước này.

Sau cuộc gặp, Đại sứ Nozdrev cho biết “tình trạng các cơ quan tình báo Nhật Bản tìm cách ‘hợp tác’ với các cá nhân, trong đó có nhà báo Nhật Bản được cấp phép hoạt động tại Nga, để thu thập thông tin mật là không thể chấp nhận được”.

“Các cơ quan có thẩm quyền của Nga đã nhiều lần ngăn chặn những nỗ lực tương tự trước đây”, ông tuyên bố hôm 15/10.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cùng ngày bác bỏ cáo buộc của Nga, thêm rằng bảo vệ công dân Nhật Bản là điều “cực kỳ quan trọng” và nước này sẽ nỗ lực làm điều đó. Bà cũng cho biết thông tin chi tiết về cáo buộc của Nga hiện vẫn chưa rõ ràng.

“Hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia là khác nhau, nên chúng tôi chưa nắm được chi tiết về nội dung cáo buộc của phía Nga”, bà nói.

Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara hôm 14/10 cho biết nước này vẫn chưa thể liên lạc được với công dân của mình, thêm rằng Tokyo không biết về vụ bắt cho đến khi Moskva đưa ra thông báo chính thức.

Hokkaido Shimbun tuyên bố đã biết về thông báo của Nga, song “vẫn đang xác nhận thông tin chi tiết”. “Đảm bảo an toàn cho nhà báo là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi và chúng tôi đang có biện pháp phản ứng phù hợp”, báo này cho hay.

Sự việc xảy ra trong bối cảnh quan hệ giữa Nhật Bản và Nga đang xấu đi nhanh chóng, liên quan sự ủng hộ của Nhật Bản dành cho Ukraine và tranh chấp lâu nay giữa hai nước về các đảo thuộc quần đảo Kuril.

Quần đảo Kuril nằm dưới sự quản lý của Moskva kể từ khi kết thúc Thế chiến II, khi Liên Xô kiểm soát quần đảo này trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến. Tuy nhiên, Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền với 4 đảo thuộc vùng Nam Kuril và gọi khu vực này là Lãnh thổ Phương Bắc.

Nga coi Nhật Bản là quốc gia “không thân thiện” vì đã tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây liên quan đến xung đột tại Ukraine. Nga đã bắt một số công dân của các nước “không thân thiện” trong những năm gần đây, với cáo buộc làm việc cho tình báo phương Tây.

Phạm Giang (Theo AFP, Japan Times, Guardian)