Báo cáo mang tên “Giáo sư Luật ưu ái AI hơn câu trả lời của đồng nghiệp” do giáo sư Julian Nyarko ở trường Luật của Đại học Stanford là tác giả đầu, công bố đầu tháng 6. Ông và các cộng sự trước đó thực hiện nghiên cứu với mục tiêu kiểm tra xem các mô hình ngôn ngữ lớn có thể trợ giảng hiệu quả trong những khóa học về luật hợp đồng hay không.

Khảo sát có sự tham gia của 16 giáo sư đến từ các trường luật danh tiếng nước Mỹ. Họ đã xây dựng 40 câu hỏi tiêu biểu về luật hợp đồng – dạng câu hỏi mà sinh viên thường đưa ra sau giờ học hoặc trong các buổi thảo luận riêng với giảng viên.

Các giáo sư đã tự viết câu trả lời, sau đó đánh giá các phản hồi mà không biết chúng do AI hay do đồng nghiệp biên soạn. Quy trình được kiểm soát nghiêm ngặt để đảm bảo tính khách quan.

Kết quả là họ đã chấm điểm AI cao hơn các đồng nghiệp khác tới 75% trong tổng số gần 3.000 lượt so sánh. Hệ thống AI cũng có hiệu suất làm việc ngang ngửa với giảng viên xuất sắc trong nhóm nghiên cứu.

Sự chênh lệch này khiến nhóm nghiên cứu bất ngờ. Theo ông Nyarko, đây không phải những câu hỏi đơn giản có sẵn đáp án, mà yêu cầu người trả lời tổng hợp tài liệu phức tạp, áp dụng vào tình huống thực tế và giải thích được các khái niệm pháp lý để giúp sinh viên phát triển kỹ năng phân tích độc lập.

Ông cũng cho hay nhóm nghiên cứu chọn ngành luật vì lĩnh vực này đòi hỏi tư duy phán đoán, lập luận sắc bén và khả năng xử lý các tình huống mơ hồ, chứ không đơn thuần là ghi nhớ dữ kiện.

Giáo sư Sarath Sanga ở trường Luật của Đại học Yale, đồng tác giả nghiên cứu, nói rằng trong ngành luật, hai lập luận trái ngược đều có thể đúng và hay, thay vì chỉ có một đáp án đúng như nhiều lĩnh vực khác. Điều họ muốn biết là liệu AI có thể đáp ứng được các tiêu chuẩn chuyên môn ngầm mà luật sư vẫn dùng để đánh giá lập luận của nhau hay không. Câu trả lời là có, theo nghiên cứu này.

Chi tiết gây kinh ngạc nhất là các giáo sư chỉ gắn cờ “cảnh báo nguy hại về mặt sư phạm” đối với câu trả lời của AI ở mức 3,5%, trong khi tỷ lệ này ở câu trả lời do con người viết lên tới 12%.

Phát hiện này được dự báo có thể làm thay đổi cốt lõi cách đào tạo ngành luật trong tương lai, trong bối cảnh nhiều trường luật tại Mỹ loay hoay tìm cách tích hợp các công cụ AI vào giảng dạy. Họ lo ngại các rủi ro tiềm ẩn như hiện tượng AI “ảo tưởng” (đưa ra thông tin sai lệch nhưng trông có vẻ hợp lý) và việc sinh viên phụ thuộc vào AI quá mức, dẫn đến xói mòn tư duy phản biện.

Giáo sư Alejandro Salinas ở Đại học Stanford, một trong những tác giả của nghiên cứu, tin rằng nếu được các chuyên gia giáo dục pháp lý đánh giá, trợ giảng AI có thể hỗ trợ sinh viên với chất lượng cao, tức thời, bổ trợ cho việc giảng dạy trên lớp.

Năng lực của trí tuệ nhân tạo đang ngày càng trở nên thách thức. Hồi cuối tháng 5, nhiều người sửng sốt khi AI nội bộ của OpenAI giải thành công bài toán về khoảng cách đơn vị trên mặt phẳng tồn tại từ năm 1946, và bác bỏ lời giải cũ.

Khánh Linh (Theo Forbes, Stanford Law School)