Lịch sử bánh Trung thu của Trung Quốc gắn liền với truyền thống lâu đời, bắt nguồn từ thời nhà Thương (khoảng năm 1600 đến 1046 trước CN), tức khoảng 3.000 năm trước, tại hai tỉnh Giang Tô và Chiết Giang. Bánh Trung thu khi đó có tên taishi, để vinh danh một vị quan Thái Sư (minh sư) đã có công phát minh ra loại bánh này. Bánh hình tròn, viền mỏng và ruột dày, tượng trưng cho sự cân bằng và đầy đặn, dùng để cúng thần mặt trăng.

Ngày nay, bánh Trung thu của Trung Quốc khá đa dạng, nhưng phổ biến là những loại gồm bánh kiểu Quảng Đông, Thượng Hải và Thần Trì của vùng Sơn Tây.

Kiểu Quảng Đông

Bánh trung thu kiểu Quảng Đông xuất phát từ khu vực Quảng Đông và Quảng Tây vào thời nhà Tống (khoảng năm 960-1279). Vỏ bánh mỏng, màu nâu vàng với nhân ngọt như hạt sen, đậu xanh hoặc đậu đỏ, thường có 1-2 lòng đỏ trứng muối. Đây là loại bánh Trung thu tiêu biểu nhất của Trung Quốc và được ưa chuộng toàn cầu.

Mặt bánh được ép bằng khuôn gỗ hoặc nhựa, khắc hình như mặt trăng, thỏ ngọc, hoa cúc, hoa sen, hoặc chữ Đoàn viên, Phúc, Thọ. Hoa văn không chỉ trang trí mà còn mang ý nghĩa phong thủy và cầu chúc tốt lành.

Bánh Trung thu Thần Trì (kiểu Sơn Tây)

Bánh Trung thu được làm tại huyện Thần Trì, tỉnh Sơn Tây, từng khiến Vua Khang Hi bất ngờ vì để được lâu. Theo Hiệp hội bánh Trung thu Trung Quốc, nguyên liệu quan trọng nhất là nguồn nước và dầu mè. Thần Trì là thương hiệu tiêu biểu cho bánh Trung thu ở miền bắc Trung Quốc, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.

Người địa phương dùng bột mì, dầu mè và nước ở Thần Trì làm vỏ bánh, trộn nhân gồm mứt vỏ cam, củ cải, đu đủ, hạt óc chó, lạc, nho khô, vừng, đường, bột hoa hồng, vừng rang. Bánh nướng xong có vỏ giòn, bảo quản trong bình sứ để dùng dần. Đây là cách giúp bánh để lâu mà không biến chất, giữ nguyên hương vị.

Kiểu Thượng Hải

Bánh có xuất xứ từ Thượng Hải, hình tượng trưng cho mặt trăng tròn và sự đoàn viên gia đình, đường kính khoảng 8-10 cm. Khác biệt của bánh Trung thu Thượng Hải nằm ở phần vỏ nhiều lớp mỏng, béo, hơi giống bánh quy bơ, và thường bóng nhờ được quét một lớp trứng mỏng. Ngoài ra, bề mặt bánh còn có mè rang để tăng hương thơm.

Nhân bánh Trung thu Thượng Hải đa dạng, nhưng phổ biến nhất là hạt sen hoặc đậu đỏ kết hợp lòng đỏ trứng muối. Nhân bánh béo nhưng không quá ngọt, cân bằng với vị mặn từ trứng muối. Ngoài vị ngọt, bánh Trung thu Thượng Hải còn có nhân mặn với hải sâm, bào ngư, vi cá và nổi tiếng nhất là thịt lợn.

Dù khác biệt về kết cấu vỏ và hương vị nhân, cả ba dòng bánh trên đều có điểm chung: là biểu tượng của sự tròn đầy, viên mãn và món quà không thể thiếu, gắn kết các thành viên trong gia đình vào mỗi dịp Tết Trung thu.

Tâm Anh (theo Travel China Guide, Taste Atlas)