Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết thời gian từ lúc vừa thức giấc đến khi rời khỏi giường là “điểm đen” của đột quỵ. Nghiên cứu trên thế giới cho thấy khoảng 25% – 30% ca đột quỵ xảy ra trong giờ đầu sau khi ngủ dậy, tập trung chủ yếu trong khung giờ 6 – 9h sáng.

Các nguyên nhân gây đột quỵ vào sáng sớm là huyết áp tăng vọt, mạch máu dễ tổn thương. Buổi sáng là thời điểm cơ thể chuyển trạng thái đột ngột từ nghỉ ngơi sang hoạt động. Khi thức dậy, nhịp tim tăng nhanh hơn, mạch máu co lại và huyết áp vọt lên, kéo theo những thay đổi đồng loạt ở hệ thần kinh, nội tiết và cơ chế đông máu. Các mạch máu não trở nên nhạy cảm hơn và dễ bị tổn thương.

Buổi sáng, cơ thể dễ bị tăng huyết áp hơn. Thông thường, huyết áp ban đêm giảm khoảng 10% – 20%, sau đó tăng trở lại khi thức dậy. Tuy nhiên, ở một số người, đặc biệt là người tăng huyết áp lâu năm, đái tháo đường hoặc xơ vữa động mạch, mức tăng này diễn ra quá mạnh.

“Hiện tượng tăng huyết áp buổi sáng quá mức có thể khiến mạch máu não bị vỡ hoặc gây tắc mạch đột ngột”, bác sĩ nói.

Ngoài ra, mọi người duy trì “thói quen xấu” buổi sáng, có thể kích hoạt đột quỵ. Chẳng hạn bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc khiến huyết áp thay đổi đột ngột, não chưa kịp thích nghi với sự thay đổi tuần hoàn, làm tăng nguy cơ đột quỵ. Vào mùa đông, việc bước ra môi trường lạnh ngay lập tức có thể khiến mạch máu co mạnh, huyết áp tăng vọt, dễ gây vỡ mạch máu não.

Một số người có thói quen tập thể dục cường độ cao ngay khi vừa thức dậy. Khi cơ thể chưa kịp thích nghi, hoạt động gắng sức có thể khiến tim và mạch máu chịu áp lực lớn. Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể có thể rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ, khiến máu trở nên đặc hơn và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Bác sĩ khuyến cáo mọi người nên uống nước ấm khi ngủ dậy, không bật dậy vội vàng. Nên dành khoảng một phút nằm tại chỗ hít thở sâu, co duỗi tứ chi, sau đó ngồi ở mép giường vài phút để cơ thể thăng bằng rồi mới đứng dậy. Không tắm nước lạnh sáng sớm. Khi thời tiết lạnh, mọi người nên hạn chế ra ngoài quá sớm; nếu bắt buộc phải ra ngoài, cần khởi động kỹ trong nhà để mạch máu quen dần với nền nhiệt thấp. Kiểm soát tốt các chỉ số mỡ máu, đường huyết và duy trì lối sống lành mạnh, giảm muối.

Đột quỵ thường xảy ra đột ngột nhưng vẫn có những dấu hiệu cảnh báo sớm. Người dân cần ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết nhanh: Face (Mặt): Mặt méo, lệch một bên, cười không cân. Arm (Tay): Yếu hoặc tê một bên tay chân. Speech (Lời nói): Nói khó, nói ngọng, không rõ lời. Time (Thời gian): Cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể gặp các triệu chứng như: Đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên, tê yếu nửa người. Nếu xuất hiện những dấu hiệu này, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, bởi “thời gian là não”, điều trị càng sớm khả năng hồi phục càng cao.

Thùy An