Bệnh tình dục tăng, bác sĩ chỉ nguyên tắc A-B-C giúp ‘yêu an toàn’

Số ca bệnh tình dục điều trị tại Bệnh viện Da Liễu TP HCM tăng 77% trong 10 năm, bác sĩ khuyến cáo phòng bệnh theo nguyên tắc A-B-C gồm kiêng quan hệ nguy cơ, chung thủy và dùng bao cao su đúng cách.

Ths.BS Dương Lê Trung, Khoa Lâm sàng 3, Bệnh viện Da Liễu TP HCM, tại chương trình Yêu có trách nhiệm – Trang bị kiến thức trước khi bắt đầu ngày 21/8, cho biết số lượt khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục tại bệnh viện tăng từ hơn 40.100 vào năm 2015 lên gần 71.000 năm 2024. Bệnh có xu hướng trẻ hóa, với những năm ghi nhận gần 20.000 lượt người trẻ, chủ yếu học sinh, sinh viên và người khoảng 22-23 tuổi, chiếm gần một phần ba tổng số lượt khám.

Các bệnh thường gặp gồm sùi mào gà, lậu, chlamydia, giang mai, herpes sinh dục, HIV, viêm gan B và C. Bệnh này có thể lây qua quan hệ tình dục đường sinh dục, hậu môn, miệng; qua đường máu hoặc từ mẹ sang con. Một người có thể mắc cùng lúc nhiều bệnh do các tác nhân có chung đường lây. Vì vậy, khi phát hiện một bệnh, nên xét nghiệm thêm để tránh bỏ sót bệnh khác.

Biểu hiện bệnh khá đa dạng, có thể gồm tổn thương dạng sẩn, loét hoặc phát ban ở vùng sinh dục, hậu môn, mông, đùi, miệng; sưng đau hạch bẹn; đau khi quan hệ; tiểu buốt, tiểu gắt; tiết dịch ở đầu dương vật; sưng đau tinh hoàn hoặc tiết dịch, xuất huyết âm đạo bất thường.

Tuy nhiên, nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng hoặc biểu hiện nhẹ, dễ bỏ qua. HIV, viêm gan B và C thường được phát hiện qua xét nghiệm tầm soát hơn là dựa vào triệu chứng ban đầu. Người nhiễm vì vậy có thể không biết mình mắc bệnh và tiếp tục lây cho người khác.

Nếu không điều trị, bệnh có thể gây viêm tinh hoàn, mào tinh hoàn, hẹp niệu đạo, viêm trực tràng ở nam. Nữ có thể viêm vùng chậu, viêm ống dẫn trứng, thai ngoài tử cung. Một số bệnh còn ảnh hưởng khả năng sinh sản, thai kỳ hoặc liên quan đến ung thư, đặc biệt khi nhiễm HPV nguy cơ cao.

Theo bác sĩ Trung, phòng bệnh cần bắt đầu từ việc trang bị kiến thức và kỹ năng tình dục an toàn cho người trẻ, với sự phối hợp của gia đình, nhà trường và xã hội. Những nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn gồm người dưới 25 tuổi, có nhiều bạn tình, quan hệ tình dục đồng giới nam, từng mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục, sử dụng ma túy hoặc chất kích thích khi quan hệ, người bán dâm và khách hàng.

Bác sĩ Trung gợi ý nguyên tắc A-B-C để giảm nguy cơ lây nhiễm.

A – Abstinence (kiêng giao hợp): Không quan hệ tình dục sớm, quan hệ với người “lạ” chưa rõ tình trạng sức khỏe hoặc khi sử dụng chất kích thích. Càng ít quan hệ, nguy cơ càng giảm.

B – Be faithful (chung thủy): Cả hai người chung thủy với nhau, không quan hệ tình dục với người khác. Càng ít bạn tình, nguy cơ lây nhiễm càng giảm.

C – Condom use (sử dụng bao cao su): Dùng bao cao su đúng cách trong mỗi lần quan hệ qua đường âm đạo, hậu môn hoặc bằng miệng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Tuy nhiên, bao cao su không bảo vệ hoàn toàn trước tất cả bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Ngoài A-B-C, bác sĩ khuyến cáo các cặp đôi nên xét nghiệm khi bắt đầu mối quan hệ mới, chủ động tiêm vaccine phòng HPV và viêm gan B, đồng thời tìm hiểu về PrEP khi thuộc nhóm có nguy cơ nhiễm HIV.

Bệnh viện Da Liễu TP HCM hiện cung cấp các xét nghiệm từ cơ bản đến chuyên sâu, gồm xét nghiệm dịch tiết và xét nghiệm máu để phát hiện các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Người có quan hệ nguy cơ hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường nên đi khám thay vì tự mua thuốc điều trị.

Theo bác sĩ Trung, giáo dục giới tính cho thanh thiếu niên cần phù hợp với từng lứa tuổi, dễ hiểu và không mang tính áp đặt. Khi được trang bị kiến thức, người trẻ có thể chủ động bảo vệ bản thân, bạn tình và hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng.

Lê Phương