Stefan Merrill Block, 44 tuổi, vừa ra mắt cuốn hồi ký Homeschooled: A Memoir vào đầu năm 2026, kể lại tuổi thơ bị cô lập dưới danh nghĩa “giáo dục tại nhà” (homeschooling). Cuốn sách lập tức gây chấn động khi phơi bày mối quan hệ phức tạp giữa tình mẫu tử và sự kiểm soát cực đoan.

Bi kịch bắt đầu vào một ngày mùa đông năm 1990 tại Plano, Texas. Khi đó, Stefan 9 tuổi, chán ghét ngôi trường công lập ngột ngạt. Mẹ cậu, một người phụ nữ luôn lo sợ con mình bị môi trường học đường “dập tắt tài năng”, đã đưa ra giải pháp: Homeschooling. Bà hứa hẹn sẽ cứu vãn trí tuệ của con.

Nhưng thực tế không như mơ. Sau khi chồng chuyển công tác, mẹ Stefan rơi vào trầm cảm, dành cả ngày uống rượu và buôn chuyện điện thoại. Giờ học mỗi sáng chỉ là vài bài toán trên bàn ăn. Thời gian còn lại, Stefan phải cùng mẹ làm việc vặt, săn hàng giảm giá hoặc xem bà tắm nắng.

Sự kiểm soát của người mẹ ngày càng trở nên lệch lạc. Bà tin rằng có mối liên hệ giữa giai đoạn tập bò của trẻ sơ sinh với khả năng vận động, nên ép con trai 12 tuổi phải bò quanh nhà để luyện chữ. Đáng sợ hơn, khi Stefan than phiền không học được gì, bà kiểm tra kiến thức ngay tại hồ bơi và dìm đầu cậu xuống nước mỗi khi trả lời sai.

Stefan bị cắt đứt mọi liên hệ xã hội. Cậu tập Taekwondo nhưng bố phải đi kèm vì mẹ sợ bạo lực. Cậu chơi bóng chày, mẹ cũng ép bố làm huấn luyện viên để giám sát. Người bạn duy nhất từ thời tiểu học rồi cũng không đến nữa.

“Tình yêu của mẹ có thể giam cầm tôi, nhưng cũng là chìa khóa để tôi tự thoát ra”, Stefan viết.

Năm lên lớp 9, nhận thấy con trai tụt hậu quá xa về kỹ năng xã hội, bố Stefan quyết định đưa cậu trở lại trường công. Nhờ quy định lỏng lẻo của bang Texas thời bấy giờ, Stefan vẫn hợp thức hóa được hồ sơ để vào đại học.

Rời khỏi nhà, Stefan bắt đầu “cuộc nổi loạn” muộn màng: tăng cân, uống bia và sơn móng tay – những thứ mẹ anh cấm kỵ. Anh dần tạo khoảng cách với mẹ để bảo vệ gia đình nhỏ của mình. Bà qua đời năm 2020 vì ung thư phổi, để lại trong anh nỗi day dứt khôn nguôi về một tuổi thơ vừa được yêu thương, vừa bị kìm kẹp.

Ngọc Ngân (Theo NY Post)