Bỏ qua khởi động, dễ chấn thương cổ chân khi chơi thể thao

Bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, tennis, chạy bộ hay pickleball đều có thể gây chấn thương cổ chân, nhất là khi người chơi bỏ qua khởi động, tập quá sức hoặc cố chơi khi đang đau.

Đại tá, BS.CK2 Đỗ Hữu Lương, Chủ nhiệm Khoa Y học Thể thao, Viện Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Quân y 175, tại tập huấn Ứng dụng kỹ thuật nội soi điều trị các bệnh lý vùng cổ chân do bệnh viện tổ chức ngày 12/9, cho biết chấn thương cổ chân thường gặp ở người trẻ chơi thể thao, đặc biệt các môn có cường độ cao và phải tiếp đất bằng bàn chân.

Cổ chân có hệ thống dây chằng bên trong và bên ngoài, trong đó dây chằng bên ngoài mỏng và dễ tổn thương hơn. Những động tác khiến bàn chân bị lật vào trong khi tiếp đất dễ gây bong gân và tổn thương dây chằng cổ chân. Pickleball gần đây cũng ghi nhận nhiều chấn thương như bong gân, tổn thương dây chằng cổ chân, đứt gân gót.

Một trong những sai lầm phổ biến ở người chơi không chuyên là bỏ qua khởi động. Bác sĩ Lương khuyến cáo cần làm nóng cơ thể, đặc biệt bàn chân và cổ chân, đồng thời tăng dần cường độ để cơ thể thích nghi, tránh cố sức khi kỹ năng chưa đáp ứng.

“Không nên vì quá ham bóng mà cố với theo khi khả năng chưa đáp ứng, bởi nguy cơ chấn thương sẽ tăng”, bác sĩ nói.

TS.BS Phan Đình Mừng, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175, Giám đốc Viện Chấn thương Chỉnh hình, khuyến cáo không tiếp tục vận động khi xuất hiện đau hoặc triệu chứng bất thường. Nếu chỉ đau cơ, mỏi khớp do tập quá sức, triệu chứng thường giảm sau một đến hai ngày nghỉ. Nếu đau kéo dài trên 3-4 ngày hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa kiểm tra.

“Chẩn đoán sớm rất quan trọng, có những tổn thương ban đầu chỉ biểu hiện bằng vài triệu chứng đơn lẻ, nhưng nếu để tiến triển nặng thì tiên lượng điều trị và khả năng phục hồi sẽ kém hơn”, bác sĩ Mừng nói.

Các tổn thương thường gặp khi chơi thể thao gồm bong gân, tổn thương dây chằng, sụn khớp, đứt gân gót và trong trường hợp lực tác động mạnh có thể gãy xương. Phần lớn bong gân được điều trị bảo tồn, không cần phẫu thuật. Người bệnh có thể hồi phục sau khoảng 6-8 tuần và trở lại thể thao. Ngược lại, điều trị không phù hợp dễ khiến chấn thương tái phát, ảnh hưởng chức năng cổ chân và khả năng vận động.

Khi bị chấn thương, người bệnh nên nghỉ ngơi, băng ép, chườm lạnh và cố định cổ chân phù hợp. Nếu đau nhiều hoặc hạn chế vận động, cần đến cơ sở y tế để đánh giá.

Phẫu thuật nội soi điều trị tổn thương dây chằng cổ chân có chỉ định chặt chẽ. Theo bác sĩ Lương, người bệnh thường cần điều trị bảo tồn trước; trường hợp đứt dây chằng hoàn toàn hoặc gãy xương có thể phải xử trí sớm tùy mức độ. Với tổn thương dây chằng mạn tính, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa sâu để được đánh giá và lựa chọn phương pháp phù hợp.

TS Mừng cho biết Bệnh viện Quân y 175 thường xuyên cập nhật kỹ thuật nội soi điều trị bệnh lý cổ chân cho các bác sĩ. Kỹ thuật này cho phép đưa dụng cụ qua những đường vào nhỏ để quan sát và xử lý tổn thương trong khớp, hạn chế tổn thương mô mềm so với mổ mở ở những trường hợp có chỉ định. Việc điều trị không chỉ xử lý tổn thương mà còn giúp người bệnh phục hồi chức năng, trở lại sinh hoạt và thể thao.

Lê Phương