Chủ tịch Tòa án Hình sự Quốc tế lần đầu lên tiếng sau khi bị Mỹ trừng phạt

Chủ tịch Tòa án Hình sự Quốc tế Tomoko Akane cảnh báo về nguy cơ “sụp đổ tinh thần thượng tôn pháp luật quốc tế” sau khi Mỹ áp trừng phạt với bà.

“Lệnh trừng phạt nhắm vào tôi là điều tôi đã phần nào lường trước, vì vậy tôi không thấy bất ngờ”, bà Akane, 70 tuổi, hôm nay cho biết trong một tuyên bố được nhà xuất bản Bungei Shunju đăng tải trên mạng xã hội X. “Điều quan trọng là không để sự việc này trở thành khởi đầu cho đà sụp đổ của tinh thần thượng tôn pháp luật quốc tế”.

Đây là phản hồi công khai đầu tiên của Chủ tịch Akane, công dân Nhật Bản, kể từ khi bà và ông Abdoulaye Seye, người Senegal, luật sư tranh tụng cấp cao thuộc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), bị Mỹ trừng phạt hôm 18/8. Lệnh trừng phạt cấm bà Akane và ông Seye nhập cảnh vào Mỹ, đồng thời ngăn chặn mọi giao dịch trong hệ thống tài chính Mỹ.

Động thái trên nằm trong chiến dịch của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhắm vào ICC, tổ chức mà họ mô tả là “biến chất và bị chính trị hoá nghiêm trọng”.

ICC hôm 19/8 gọi các biện pháp trừng phạt từ Mỹ là “đòn tấn công trắng trợn” vào tính độc lập của tòa án.

Bộ Ngoại giao Nhật Bản ngày 21/8 mô tả quyết định của Mỹ về việc áp đặt trừng phạt đối với Chủ tịch Akane cùng luật sư Seye là “hết sức đáng tiếc”.

“Nhật Bản luôn nhất quán ủng hộ ICC, cơ quan xét xử hình sự quốc tế thường trực, trong nỗ lực truy tố và trừng trị những tội ác nghiêm trọng nhất khiến cộng đồng thế giới quan ngại”, Bộ cho hay.

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Turk cùng các quan chức cấp cao Liên minh châu Âu (EU) cũng đã lên tiếng ủng hộ bà Akane và ICC.

Được thành lập vào năm 2002, ICC truy tố những cá nhân bị cáo buộc phạm tội ác nghiêm trọng nhất và đóng vai trò là giải pháp cuối cùng khi các quốc gia không có hệ thống pháp lý đủ khả năng đảm bảo trách nhiệm giải trình.

Mỹ từng áp đặt trừng phạt tương tự với một số quan chức ICC trong quá khứ. Đây chủ yếu là động thái phản ứng trước các cuộc điều tra do ICC tiến hành nhằm vào Israel, đồng minh của Mỹ. ICC hồi năm 2024 ban hành lệnh bắt với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu liên quan cuộc chiến tại Dải Gaza.

Mỹ đã ký Quy chế Rome về thành lập ICC song chưa phê chuẩn hiệp ước này. Israel trong khi đó không phải thành viên ICC.

Vũ Hoàng (Theo Reuters, AFP, AP)