Bước ra khỏi phòng thi sáng 4/3, Thục Nhi, học sinh trường THPT Vĩnh Lộc B, xã Tân Vĩnh Lộc, vội tìm bạn trong đội để trao đổi.

“Em sững lại khi đọc những dòng đầu tiên của đề thi, tưởng như đang đọc một câu lệnh khi truy cập một website”, Nhi chia sẻ.

“Là tôi, một con người đây mà!

(Cốc, cốc, cốc, …/ – Ai gọi đó?/ – Tôi là người/ – Nếu là người, …?)

Đề học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 12 cấp thành phố được thiết kế trên máy tính. Để truy cập hệ thống và bắt đầu làm bài, bạn phải chứng minh mình không phải là robot. Hãy điền các kí tự vào khung bên dưới.

☐ Tôi không phải là robot (kèm hình ảnh mã captcha)

Bạn vừa trải nghiệm một tình huống giả định; trong đó có hoạt động giải captcha – vượt qua các bước xác minh để đăng nhập một trang mạng (thương mại, giải trí, giáo dục,…). Việc phải “chứng minh mình là con người” với máy móc tưởng chỉ là một thao tác đơn giản nhưng lại gợi nhiều suy tư về giá trị của con người”.

Sau đó đề cho 2 đoạn ngữ liệu và yêu cầu thí sinh nêu những giá trị tạo nên “con người đích thực”; lựa chọn một giá trị và bàn luận, liên hệ đến ý nghĩa của “niềm kiêu hãnh làm người”.

Thục Nhi cho biết chưa từng gặp dạng đề này trước đây. Em nhận thấy câu nghị luận xã hội đưa ra vấn đề thời sự, sâu sắc, khơi gợi cảm hứng làm bài. Do ngữ liệu tương đối dài, nữ sinh mất nhiều thời gian đọc, phân tích.

“Đọc lướt qua em có nhiều ý tưởng nhưng khi đặt bút viết thì em phân vân sắp xếp các vế sao cho hợp lý”, Nhi nói.

“Bất ngờ đến giật mình” là phản ứng đầu tiên của cô Nguyễn Trần Hạnh Nguyên, Tổ trưởng Ngữ văn, trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, khi đọc đề thi.

Theo cô, TP HCM vốn nổi tiếng với cách ra đề thi sáng tạo, giàu tính gợi mở. Song đề thi Văn dành cho học sinh giỏi năm nay có cách tiếp cận đột phá, thú vị từ hình thức đến nội dung.

Cô Hồ Lê Thanh Hà, Tổ trưởng Ngữ văn trường THPT Phú Nhuận, phường Đức Nhuận, thấy cả hai yêu cầu của đề đều gắn với giá trị con người. Trong bối cảnh thế giới biến động, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo phát triển, làm sao để con người làm chủ công nghệ mà không đánh mất bản sắc là vấn đề gần gũi, đặt ra nhiều suy tư cho học sinh.

“Đây là đề Văn hay, sâu sắc, mang hơi thở cuộc sống và có tính phân hóa cao”, cô Hà đánh giá.

Theo cô, để giải quyết tốt đề này, học sinh phải hiểu biết các vấn đề thời sự, có tố chất văn chương, tư duy sáng tạo để liên hệ thực tế. Đề có độ mở cao trong thời gian làm bài 120 phút, đòi hỏi học sinh biết chắt lọc ý tứ, sắp xếp bố cục, dẫn chứng hợp lý.

Cô Nguyên cho rằng người ra đề đã rất “dũng cảm, phá cách” ở kỳ thi học sinh giỏi đầu tiên của thành phố sau sáp nhập. Điều này khiến cho giáo viên phải suy nghĩ, đổi mới cách dạy học và kiểm tra ở trường, không chỉ với học sinh giỏi.

Kỳ thi học sinh giỏi lớp 12 cấp thành phố năm nay có hơn 9.000 học sinh tham gia ở 11 môn. Tiếng Anh là môn có số lượng đông nhất, lên đến 1.200 em. Tiếp đến là Toán và Văn với hơn 1.000 em mỗi môn.

Ở mỗi môn, tỷ lệ giải nhất, nhì, ba lần lượt là 5-20-35% trên tổng số. Những em đạt giải nhất được thành phố thưởng 12 triệu đồng.

Lệ Nguyễn