Trong báo cáo gửi Thủ tướng ngày 1/2, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết chỉ trong 4 ngày Nghị định 46 hướng dẫn thực hiện Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực (từ 26/1 đến 29/1), khoảng 300.000 tấn hàng hóa nhập khẩu. Số hàng này chủ yếu là nông sản tươi và thực phẩm chế biến, bị tồn đọng tại các cửa khẩu để chờ kiểm tra an toàn thực phẩm.

Trước thực tế này, Bộ đề xuất áp dụng linh hoạt nguyên tắc quản lý rủi ro, ưu tiên giải phóng nhanh hàng hóa nhưng vẫn đảm bảo an toàn thực phẩm, nhất là nông sản tươi sống.

“Định hướng trước mắt là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm có kiểm soát, nhằm giảm áp lực tại cửa khẩu, rút ngắn thời gian thông quan và chi phí cho doanh nghiệp”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu.

Cơ quan này cũng kiến nghị phân cấp cho UBND cấp tỉnh thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm với hàng nhập khẩu thuộc quản lý của ngành nông nghiệp, môi trường. Việc này giúp địa phương chủ động, hạn chế ùn tắc tái diễn dựa trên quy trình giám sát của các bộ, ngành.

Đồng thời, Bộ đề xuất Chính phủ giao Bộ Y tế chủ trì rà soát, sửa đổi ngay Nghị định 46, hoặc ban hành văn bản hướng dẫn tạm thời để gỡ vướng.

Nghị định 46 được ban hành và có hiệu lực từ 26/1. Nghị định đặt ra nhiều yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn, đặc biệt với thực phẩm nhập khẩu, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và hoạt động kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc siết kiểm soát an toàn thực phẩm là cần thiết trong bối cảnh một số vụ việc vi phạm an toàn trong thời gian qua. Tuy nhiên, việc triển khai Nghị định 46 khi chưa kèm hướng dẫn chi tiết và cơ chế chuyển tiếp khiến doanh nghiệp gặp khó khăn.

Nhiều lô hàng phải bổ sung khâu kiểm tra thực trạng và lấy mẫu kiểm nghiệm, kéo dài thời gian chờ kết quả 5-7 ngày. Hạn chế về kho bãi và điều kiện bảo quản tại cửa khẩu, nhất là cửa khẩu đường bộ, làm gia tăng nguy cơ hư hỏng và chi phí cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, quy định hiện hành chưa làm rõ chỉ tiêu kiểm nghiệm và tiêu chuẩn áp dụng với nông sản tươi, khiến cơ quan kiểm tra lẫn doanh nghiệp đều lúng túng.

Vướng mắc nữa được Bộ chỉ ra là quy định hồ sơ đăng ký kiểm tra an toàn thực phẩm với nông sản tươi sống, hàng hóa không thuộc diện phải công bố hợp quy phải kèm theo bản tiêu chuẩn sản phẩm. Đây là yêu cầu mới song chưa có hướng dẫn cụ thể (biểu mẫu và nội dung), gây khó khăn cho doanh nghiệp, các cơ quan trong quá trình thẩm định hồ sơ.

Áp lực càng lớn khi thời điểm áp dụng nghị định trùng với giai đoạn cận Tết Nguyên đán, nhu cầu nhập khẩu nông sản tươi tăng mạnh trong khi kho bãi tại cửa khẩu không đáp ứng yêu cầu bảo quản. Quy định hiện hành cũng chưa cho phép doanh nghiệp đưa hàng về kho riêng trong thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm, làm gia tăng rủi ro thiệt hại kinh tế.

Trước đó, theo thống kê của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), ngày 30/1, khoảng 1.300 xe chở nông sản, thực phẩm bị ùn ứ tại các cửa khẩu. Trong đó, cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để được thông quan. Tương tự, cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai) có 251 xe, Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 xe…

Một số địa phương như Tây Ninh có hướng dẫn tạm thời để tháo gỡ, cho phép thông quan các mặt hàng nông sản trong lúc chờ hướng dẫn. Đến chiều 31/1, toàn bộ các phương tiện chở nông sản bị ùn ứ tại khu vực cửa khẩu của Tây Ninh đã được thông quan.

Đại diện Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cũng cho biết tình trạng ách tắc hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết vào chiều 31/1.

Gia Chính – Thi Hà