Làn sóng đòi phân chia tài sản khi cha mẹ còn khỏe mạnh xuất phát từ nghịch lý thế hệ: người lớn tuổi Mỹ nắm giữ khối tài sản lớn, trong khi con cái chật vật vì bão giá. Theo số liệu từ nghiên cứu của OECD, thế hệ người cao tuổi tại các nước phát triển dự kiến chuyển giao khối tài sản khoảng 124.000 tỷ USD trong những thập kỷ tới.

Ông Stephan Shipe, chuyên gia quy hoạch tài chính tại Mỹ, cho biết ngày càng nhiều gia đình đối mặt với việc con cái yêu cầu chuyển giao tài sản sớm. Đây là một trong những thế hệ đầu tiên mà con cái hoàn toàn nhận thức được cha mẹ chúng sở hữu khối tài sản lớn họ không dùng hết. “Tâm lý chờ đợi chuyển thành đòi hỏi”, ông nói.

Chuyên gia này kể từng chứng kiến một người con trai yêu cầu mẹ bán nhà lớn để chuyển đến nơi nhỏ hơn, lấy tiền chia cho các con. “Mẹ không cần số tiền này, nhưng con thì có”, người con lập luận.

Tình trạng này thường xảy ra khi cha mẹ bước vào tuổi già, có bệnh nền hoặc suy giảm khả năng tự quyết. Theo Bộ Tư pháp Mỹ, việc ép buộc chia tài sản khi người cao tuổi còn sống là một dạng bóc lột tài chính, gây thiệt hại khoảng 28,3 tỷ USD mỗi năm. Trong đó, 72% thủ phạm là người thân, con cái trong nhà.

Mục tiêu bất động sản

Giá nhà tăng khiến bất động sản của cha mẹ trở thành mục tiêu. Thế hệ Baby Boomer (sinh năm 1946 – 1964) hiện nắm giữ khối bất động sản trị giá 19.000 tỷ USD.

Khảo sát của trang bất động sản Realtor (Mỹ) cho thấy gần 80% người mua nhà thuộc thế hệ Z (sinh sau năm 1997) phải nhận hỗ trợ tài chính từ gia đình. Thông thường, cha mẹ tự nguyện giúp đỡ con cái. Nhưng khi ngôi nhà của cha mẹ trở thành yếu tố quyết định việc con cái có được đổi đời, trả hết nợ hay nghỉ hưu sớm hay không, nó lập tức trở thành nguồn cơn của sự tham lam, những tranh chấp gia đình bắt đầu xuất hiện.

Luật sư Michael Hackard, chuyên về di chúc tại California, cho biết bất động sản là nguyên nhân chính trong hầu hết vụ bóc lột tài chính người già. “Giá nhà đất tăng cao không làm thay đổi bản chất của sự lạm dụng, nhưng nó làm tăng các xung đột gia đình”, ông Hackard nói.

Kịch bản cô lập và tước đoạt

Theo các chuyên gia pháp lý, dấu hiệu của việc lạm dụng thừa kế thường bắt đầu bằng cách con cái kiểm soát quyền tiếp cận của cha mẹ.

Ban đầu là can thiệp vào các quyết định chi tiêu, tiếp theo là đe dọa đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão nếu không sang tên nhà đất. Một số người con chọn cách cô lập cha mẹ, giám sát điện thoại và chặn người thân đến thăm. Khi bị cô lập, người cao tuổi dễ bị ép ký giấy tờ chuyển nhượng hoặc thay đổi di chúc.

Luật sư Hackard kể một vụ án tại Los Angeles, người con trai cả khóa cửa, cấm các em gái vào nhà để tiếp cận mẹ. Người này ép mẹ sang tên bốn mảnh đất, khiến hai người con gái bị tước quyền thừa kế hợp pháp. Họ phải trải qua quá trình kiện tụng kéo dài để lấy lại tài sản.

Để ngăn chặn xung đột, các chuyên gia khuyến cáo gia đình cần minh bạch tài chính. Cha mẹ nên chia sẻ kế hoạch phân chia tài sản với tất cả các con thay vì nói riêng với một người. Việc này loại bỏ sự nghi kỵ và các tính toán ngầm giữa anh chị em.

Việc lập kế hoạch tài chính và di chúc rõ ràng khi còn minh mẫn giúp ngăn chặn tình trạng thao túng. “Mập mờ về tài sản luôn là nguyên nhân gây ra xung đột gia đình về sau”, ông Stephan Shipe cho biết.

Nhật Minh (Theo News & Insights)