Tổ chức Bulletin of the Atomic Scientists (BAS) hôm 27/1 điều chỉnh đồng hồ tận thế tiến sát nửa đêm hơn bao giờ hết với lý do sự suy yếu của cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân, gia tăng xung đột và biến đổi khí hậu, rủi ro công nghệ sinh học, lo ngại về AI làm tăng nguy cơ xảy ra thảm họa toàn cầu.

Cụ thể, đồng hồ đang ở mốc 85 giây trước nửa đêm, thời điểm tận thế theo lý thuyết. Mốc này gần hơn 4 giây so với năm ngoái. Đây là lần thứ ba trong vòng 4 năm qua các nhà khoa học điều chỉnh kim đồng hồ nhích gần hơn đến nửa đêm.

Theo giáo sư vật lý thiên văn Daniel Holz tại Đại học Chicago, chủ tịch hội đồng khoa học và an ninh của BAS, năm ngoái họ đã cảnh báo các quốc gia cần thay đổi hướng đi sang hợp tác quốc tế và đối phó với những rủi ro hiện sinh nghiêm trọng nhất. Tuy nhiên, thay vì chú ý đến cảnh báo này, các nước lớn ngày càng hành động “hung hăng” hơn.

“Xung đột leo thang trong năm 2025 với nhiều chiến dịch quân sự liên quan đến những quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Hiệp ước cuối cùng còn điều chỉnh kho vũ khí hạt nhân giữa Mỹ và Nga sẽ sớm hết hạn vào ngày 4/2. Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, sẽ không còn gì ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân không kiểm soát”, Holz cho biết.

Theo Holz, những mối nguy hiểm nghiêm trọng vẫn tồn tại trong khoa học sự sống, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới nổi như phát triển sinh vật nhân tạo có cấu trúc “đối xứng ngược” với sinh vật tự nhiên. Ông nhận định: “Cộng đồng quốc tế không có kế hoạch phối hợp nào, và thế giới vẫn chưa sẵn sàng đối phó với mối đe dọa sinh học có khả năng gây hậu quả tàn khốc”.

Ngoài ra, Holz cho rằng sự bùng nổ AI nhưng thiếu quy định quản lý đã thúc đẩy tình trạng lan truyền thông tin sai lệch, ảnh hưởng lớn đến nỗ lực giải quyết những mối đe dọa nói trên và làm trầm trọng thêm mọi thảm họa sắp xảy ra khác.

BAS do nhóm nhà khoa học từng làm việc trong Dự án Manhattan, chương trình phát triển bom nguyên tử bí mật của Mỹ thời Thế Chiến II, thành lập năm 1945. Mục đích ban đầu của tổ chức phi lợi nhuận này là đánh giá mối đe dọa hạt nhân, nhưng đến năm 2007, họ quyết định đưa cả khủng hoảng khí hậu vào tính toán.

Trong 79 năm qua, mỗi năm BAS đều thay đổi thời gian trên đồng hồ tận thế dựa trên nhận định về mức độ gần kề với sự diệt vong của nhân loại. Có năm thời gian thay đổi, có năm đứng yên, nhưng đồng hồ chưa bao giờ chạm mốc nửa đêm. Rachel Bronson, cố vấn cấp cao tại BAS, hy vọng điều đó không bao giờ xảy ra. Bà nói: “Đồng hồ điểm nửa đêm nghĩa là đã xảy ra một đợt chiến tranh hạt nhân hoặc biến đổi khí hậu thảm khốc xóa sổ nhân loại”.

Theo CNN, việc lùi giờ cho đồng hồ tận thế bằng hành động quyết liệt vẫn khả thi. Thực tế, kim đồng hồ từng cách nửa đêm xa nhất là 17 phút vào năm 1991, khi chính quyền Tổng thống George H. W. Bush ký Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược (START) với Liên Xô.

Bronson nhận định: “Chúng tôi tại BAS tin rằng con người tạo ra những mối đe dọa này thì cũng có thể giảm thiểu chúng. Tuy nhiên, điều này không dễ và cũng chưa bao giờ dễ dàng. Nó đòi hỏi nỗ lực nghiêm túc và sự tham gia toàn cầu ở mọi cấp độ xã hội”.

Thu Thảo (Theo CNN, Reuters)