‘Hội chứng ghế xoay’ ở nhiều nam giới văn phòng

Quanh quẩn với ‘hội chứng ghế xoay’, từ ghế ôtô, ghế văn phòng đến bàn nhậu, nhiều nam giới ngày càng ít vận động, bụng to hơn, ngủ kém và bắt đầu xuống phong độ.

Sáng ngồi ôtô đến công ty, tám tiếng trước máy tính, trưa ăn nhanh tại bàn, chiều họp liên tục, tối lại ngồi bàn nhậu. Sau một thời gian, không ít nam giới ngoài 40 tuổi bắt đầu mệt mỏi, tăng vòng bụng, ngủ không ngon, giảm ham muốn và đôi lúc rối loạn cương.

Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, ông gọi vui tình trạng này là “hội chứng ghế xoay”, không phải chẩn đoán y khoa, để mô tả lối sống phần lớn thời gian trong ngày chỉ xoay quanh những chiếc ghế, trong khi vận động ngày càng ít.

Bác sĩ Duy cho rằng không nên hiểu đơn giản ngồi nhiều khiến máu “ứ” ở vùng kín rồi gây yếu sinh lý. Lối sống tĩnh tại kéo dài thường đi cùng tăng cân, béo bụng, rối loạn đường huyết, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và suy giảm sức khỏe mạch máu, trong khi khả năng cương phụ thuộc nhiều vào chức năng mạch máu.

Nghiên cứu của Furukawa và cộng sự trên nam giới Nhật Bản mắc đái tháo đường type 2 ghi nhận thời gian ngồi nhiều có liên quan với tỷ lệ rối loạn cương cao hơn. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu quan sát, chưa thể khẳng định chiếc ghế trực tiếp gây rối loạn cương.

Với tuyến tiền liệt, chưa có cơ sở nói ngồi văn phòng tám tiếng trực tiếp gây viêm hay phì đại. Một nghiên cứu năm 2020 cho thấy nam giới hoạt động thể lực nhiều hơn và ít thời gian tĩnh tại hơn có nguy cơ gặp triệu chứng đường tiểu dưới thấp hơn. Vì vậy, tiểu đêm, tiểu khó hay giảm “phong độ” ở người ít vận động không nên mặc nhiên quy cho tuổi tác.

Chiếc ghế bàn nhậu

Một nghiên cứu trên 1.221 nam giới trẻ Đan Mạch ghi nhận lượng rượu sử dụng thường xuyên càng cao thì nồng độ, tổng số lượng và tỷ lệ tinh trùng có hình dạng bình thường càng có xu hướng giảm. Ở nhóm uống trên 40 đơn vị rượu mỗi tuần, nồng độ tinh trùng thấp hơn khoảng 33% so với nhóm uống 1-5 đơn vị.

Điều này không có nghĩa một ly bia sẽ lập tức làm suy giảm tinh trùng. Tác động của rượu phụ thuộc lượng uống, kiểu uống và nhiều yếu tố khác. Tuy nhiên, với nam giới đang mong con, những cuộc nhậu thường xuyên là thói quen cần hạn chế.

Bàn nhậu cũng thường đi kèm thức ăn nhiều năng lượng, chất béo, ăn khuya rồi ngủ ngay. Lâu dần, vòng bụng tăng trong khi khối cơ giảm. Béo bụng và rối loạn chuyển hóa có liên quan chặt chẽ với testosterone thấp ở nam giới.

Theo bác sĩ Duy, hướng dẫn của Hiệp hội Niệu khoa châu Âu nhấn mạnh giảm cân và thay đổi lối sống là bước đầu tiên ở nam giới suy sinh dục có thừa cân hoặc béo phì. Thay vì chỉ chú trọng hàu, thịt đỏ hay các sản phẩm “bổ sung sinh lực”, nam giới cần kiểm soát cân nặng, vận động và ngủ đủ.

Đừng đổ tất cả cho “mãn dục nam”

Sau tuổi 40, khi mệt hơn, giảm ham muốn, cương không tốt hay tăng mỡ bụng, nhiều người nghĩ ngay đến “mãn dục nam”. Tuy nhiên, testosterone ở nam giới không đột ngột giảm ở một độ tuổi nhất định và không phải cứ qua 40 là thiếu testosterone.

Nghiên cứu European Male Ageing Study trên 3.369 nam giới 40-79 tuổi cho thấy các triệu chứng liên quan chặt chẽ nhất với testosterone thấp là giảm ham muốn, giảm cương buổi sáng và rối loạn cương. Mệt mỏi, giảm sức lực cũng có thể gặp nhưng không đặc hiệu vì còn liên quan stress, thiếu ngủ, trầm cảm và bệnh chuyển hóa.

Do đó, bác sĩ khuyến cáo nam giới thấy “xuống phong độ” không nên tự mua testosterone hay sản phẩm tăng nội tiết tố nam. Chẩn đoán suy sinh dục cần dựa trên triệu chứng phù hợp và xét nghiệm testosterone thấp được xác nhận đúng quy trình, thay vì chỉ dựa vào tuổi.

Hướng dẫn của Hiệp hội Niệu khoa châu Âu không khuyến cáo dùng testosterone cho nam giới có nồng độ hormone bình thường và lưu ý testosterone ngoại sinh không được dùng để cải thiện khả năng sinh sản ở người còn mong con.

Theo bác sĩ Duy, điều đáng lo của “hội chứng ghế xoay” không nằm ở chiếc ghế mà ở lối sống ít vận động kéo dài. Nam giới văn phòng nên thường xuyên đứng dậy đi lại, tập thể dục, kiểm soát vòng bụng, hạn chế rượu bia và ngủ đủ. Khi rối loạn cương, giảm ham muốn hoặc có triệu chứng đường tiểu kéo dài, nên đi khám thay vì tự điều trị.

Lê Phương