Ngày 2/4, Cảnh sát Nepal thông báo đã truy tố 32 người liên quan đến mạng lưới lừa đảo cứu hộ trực thăng quy mô lớn tại vùng núi Everest. Trong đó, 11 người đã bị bắt giữ, bao gồm các chủ công ty lữ hành, đơn vị vận hành trực thăng và quản lý bệnh viện.

Cuộc điều tra cho thấy quy mô của mạng lưới lừa đảo này gây ảnh hưởng đến 4.782 khách leo núi quốc tế giai đoạn năm 2022-2025. Cảnh sát đã phát hiện hơn 300 trường hợp cứu hộ giả mạo với tổng hóa đơn lên tới gần 20 triệu USD, được tính cho khách du lịch và các đơn vị bảo hiểm.

Vụ bê bối nổ ra ngay khi mùa leo núi mùa xuân năm nay bắt đầu vào cuối tháng 3. Các nhà điều tra xác định đây là một hệ sinh thái tội phạm có tổ chức, với sự tham gia của nhiều thành phần, từ người dẫn đường (Sherpa) trực tiếp trên núi đến ban lãnh đạo các bệnh viện tư nhân tại Kathmandu.

Trước đó, ngày 25/1, 6 quản lý từ các công ty cứu hộ đã bị bắt giữ. Nhóm này bị cáo buộc trục lợi tiền bảo hiểm bằng cách lập hồ sơ cứu hộ giả cho khách nước ngoài với lý do gặp vấn đề sức khỏe khi thám hiểm. Trên thực tế, các cuộc cứu hộ này là không cần thiết, hoặc không có thật.

Cục Điều tra Trung ương (CIB) thuộc Cảnh sát Nepal nhận định hành vi này gây tổn hại nghiêm trọng đến “lòng tự hào và uy tín quốc gia của Nepal trên trường quốc tế”.

Theo hồ sơ điều tra, các hướng dẫn viên đã sử dụng nhiều phương thức khác nhau để ép buộc khách phải sơ tán bằng trực thăng. Một trong những thủ đoạn phổ biến là lén pha một lượng lớn bột nở (baking powder) vào thức ăn của khách nhằm gây ra tình trạng rối loạn tiêu hóa. Các triệu chứng này thường bị nhầm lẫn với các biểu hiện của bệnh sốc độ cao. Một số nạn nhân khác bị cho uống các loại thuốc đi kèm với lượng nước quá mức để kích phát các triệu chứng bệnh lý.

Khi khách du lịch báo cáo tình trạng buồn nôn, chóng mặt hoặc đau nhức cơ thể, các hướng dẫn viên sẽ khuyên họ nên xuống núi ngay lập tức và yêu cầu cứu hộ khẩn cấp bằng trực thăng với chi phí đắt đỏ. Sau khi thực hiện sơ tán, các đối tượng sử dụng hồ sơ y tế và nhật ký chuyến bay giả mạo để đòi bồi thường từ các đơn vị bảo hiểm du lịch quốc tế.

Để tối đa hóa lợi nhuận, các đơn vị vận hành sẽ lập hóa đơn cho từng hành khách như thể họ đi trên các chuyến bay riêng biệt, dù thực tế nhiều người được vận chuyển cùng lúc. Các bệnh viện cũng tiếp tay bằng cách lập báo cáo điều trị giả cho những du khách thực tế không hề nhập viện.

Ông Manoj Kumar KC, lãnh đạo Cục Điều tra Trung ương, cho rằng nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do “các biện pháp xử lý còn lỏng lẻo”. Khi tội ác không bị trừng trị thích đáng, nhóm lừa đảo càng có cơ hội lũng đoạn thị trường bảo hiểm du lịch.

Trước tình hình này, một số công ty bảo hiểm quốc tế đe dọa ngừng cung cấp dịch vụ tại Nepal nếu tình trạng này không được ngăn chặn triệt để.

Vấn nạn cứu hộ giả tại Nepal vốn không mới. Từ năm 2018, một cuộc điều tra quy mô lớn của chính phủ đã công bố bản báo cáo dài 700 trang, phơi bày các sai phạm và cam kết cải cách triệt để. Tuy nhiên, các mạng lưới này vẫn tiếp tục hoạt động với thủ đoạn tinh vi và hệ thống hơn, dẫn đến vụ bê bối chấn động hiện nay.

Các báo cáo từ năm 2019 cũng chỉ ra một bộ phận du khách nước ngoài đã thông đồng với các công ty lữ hành để giả vờ mắc bệnh sốc độ cao cấp tính, nhằm hưởng dịch vụ bay trực thăng miễn phí và đổi lấy các tour thám hiểm giá rẻ. Phía lữ hành thường kiểm tra kỹ hồ sơ bảo hiểm của khách trước khi tiếp nhận để đảm bảo công ty trực thăng và các bên trung gian sẽ được chi trả.

Mai Phương (Theo Independent, AOL)