Khi quyết định bản án, hội thẩm hay thẩm phán có quyền cao hơn?

Trong thành phần Hội đồng xét xử tại toà án, tôi xin hỏi vai trò của hội thẩm nhân dân là gì và khác thế nào với thẩm phán? Ai nhiều quyền hơn khi quyết định bản án?

Dù cùng ngồi trên ghế HĐXX, song vai trò, tính chất công việc của họ có gì khác nhau?

Tôi nghĩ đây là kiến thức pháp luật cơ bản mong muốn được giải đáp để mọi người cùng hiểu.

Tôi xin cảm ơn.

Độc giả Giang Sơn

Luật sư tư vấn

Luật Tổ chức tòa án năm 2024 (đã được sửa đổi, bổ sung) quy định hội thẩm là người đại diện của nhân dân tham gia xét xử tại tòa án.

Vai trò của hội thẩm là góp phần bảo đảm tính dân chủ, khách quan và công bằng xã hội khi tòa án tiến hành xét xử; đồng thời góp phần giám sát hoạt động xét xử của Tòa án, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà nước, tổ chức và công dân.

Về quyền của các thành viên HĐXX, gồm thẩm phán và hội thẩm, pháp luật quy định khi biểu quyết về quyết định giải quyết vụ án, hội thẩm ngang quyền với thẩm phán và quyết định theo đa số.

Về sự khác biệt, hội thẩm và thẩm phán được so sánh trên một số tiêu chí chủ yếu sau đây:

Yếu tố nghề nghiệp

Hội thẩm nhân dân do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh bầu trên cơ sở danh sách do Ủy ban Mặt trận tổ quốc cấp tỉnh giới thiệu.

>>Xem thêm điều kiện trở thành hội thẩm phiên tòa và đãi ngộ

Hội thẩm nhân dân không nằm trong biên chế của tòa án, không hưởng lương mà chỉ hưởng phụ cấp khi xét xử.

Trong khi đó, thẩm phán là công chức, hưởng lương từ ngân sách, thuộc biên chế của tòa án, do Chủ tịch nước bổ nhiệm.

Trình độ chuyên môn

Hội thẩm nhân dân chỉ cần có hiểu biết pháp luật, không đòi hỏi có bằng cử nhân luật. Còn thẩm phán bắt buộc phải có bằng cử nhân luật trở lên, đã trúng tuyển kỳ thi tuyển chọn thẩm phán tòa án nhân dân.

Giai đoạn tố tụng tham gia

Hội thẩm nhân dân chỉ tham gia ở phiên tòa sơ thẩm (hình sự, dân sự, hành chính), không tham gia các hoạt động tố tụng khác như lấy lời khai, hòa giải, đối chất…

Hội thẩm nhân dân cũng không tham gia ở phiên tòa phúc thẩm. Trong khi đó, thẩm phán tham gia xét xử ở mọi cấp (sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm).

Nhiệm kỳ công tác

Nhiệm kỳ công tác của hội thẩm nhân dân được tính theo nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân đã bầu ra họ (thường là 5 năm).

Trong khi thẩm phán TAND được bổ nhiệm lần đầu có nhiệm kỳ là 5 năm kể từ ngày được bổ nhiệm.

Thẩm phán TAND được bổ nhiệm lại có nhiệm kỳ đến khi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác. Nhiệm kỳ của Thẩm phán TAND Tối cao được tính từ khi được bổ nhiệm đến khi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác.

Luật sư Vũ Tiến Vinh
Công ty Luật Bảo An, Hà Nội