Tháng 12, một kỹ sư phần mềm sống tại ngoại ô Detroit (Mỹ) tranh thủ về quê nhà Ấn Độ để dự đám cưới của người thân. Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, anh nhận được thông báo lịch hẹn gia hạn visa – tấm vé thông hành để quay lại Mỹ làm việc – đã bị dời đến tận tháng 7/2026.

“Lao động nước ngoài là động lực của các tập đoàn lớn. Nếu chúng tôi không thể quay lại, nhiều công ty sẽ điêu đứng”, nam kỹ sư chia sẻ trong lo lắng khi công ty dù đã xin lịch khẩn cấp vẫn chưa có kết quả.

Anh không phải trường hợp duy nhất. Trên các diễn đàn trực tuyến, hàng nghìn lao động trình độ cao người Ấn Độ đang chia sẻ hoàn cảnh tiến thoái lưỡng nan. Một bác sĩ không thể quay lại Mỹ kịp lịch khám cho hàng chục bệnh nhân. Một nhân viên công nghệ phải xin nghỉ không lương, bám trụ lại quê nhà bằng tiền tiết kiệm chờ đến tháng 3 năm sau.

Theo các luật sư di trú, làn sóng hủy lịch hẹn tập trung vào giai đoạn từ 15 đến 26/12 – cao điểm nghỉ lễ. Bộ Ngoại giao Mỹ giải thích trong các email gửi đi, động thái này nhằm triển khai quy trình “sàng lọc và thẩm định mở rộng” của chính quyền Tổng thống Trump, bao gồm việc kiểm soát chặt chẽ lịch sử hoạt động trên mạng xã hội của ứng viên. Mục tiêu được đưa ra là “đảm bảo an ninh quốc gia”. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết thêm: “Nếu trước đây chúng tôi chú trọng vào việc xử lý hồ sơ nhanh chóng và giảm thời gian chờ đợi, thì hiện nay, các đại sứ quán và lãnh sự quán trên toàn thế giới, bao gồm cả Ấn Độ, đang ưu tiên việc thẩm định kỹ lưỡng từng trường hợp visa lên trên hết”.

Luật sư Emily Neumann tại Houston cho biết bà đang hỗ trợ ít nhất 100 thân chủ bị kẹt tại Ấn Độ. Phần lớn họ là lao động công nghệ độ tuổi 30-40, đã định cư nhiều năm tại Mỹ. Sự cố visa khiến họ đứng trước những lựa chọn nghiệt ngã: làm việc từ xa trái múi giờ, hoặc để con cái – vốn là công dân Mỹ hoặc có giấy tờ hợp lệ – quay lại Mỹ một mình để kịp năm học mới.

“Đây là sự hỗn loạn lớn nhất trong hơn 20 năm làm nghề của tôi”, luật sư Veena Vijay Ananth nhận định.

Chương trình H-1B, cho phép lao động nước ngoài có kỹ năng chuyên sâu làm việc tại Mỹ tới 6 năm, từ lâu là tâm điểm tranh cãi. Trong khi Thung lũng Silicon coi đây là nguồn nhân lực huyết mạch, phe cánh hữu tại Mỹ lại liên tục kêu gọi hạn chế vì lo ngại ảnh hưởng đến việc làm của người bản xứ.

Tình hình trở nên căng thẳng hơn từ tháng 9/2025, khi Bộ Ngoại giao Mỹ yêu cầu người sở hữu H-1B phải về nước gia hạn thay vì làm thủ tục tại Mỹ hay nước thứ ba. Tiếp đó, quy định mới đẩy lệ phí nộp hồ sơ mới lên mức kỷ lục 100.000 USD nếu visa cũ hết hạn mà người lao động chưa thể quay lại Mỹ.

“Sẽ chẳng công ty nào chịu chi khoản tiền 100.000 USD đó để làm lại hồ sơ từ đầu”, luật sư Neumann cảnh báo về nguy cơ mất việc vĩnh viễn của hàng nghìn chuyên gia.

Hiện tại, các lịch hẹn phỏng vấn mới đa phần bị đẩy lùi sang tháng 3 đến tháng 6/2026, cá biệt có trường hợp bị dời đến năm 2027. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định: “Thị thực Mỹ là một đặc quyền, không phải là quyền lợi mặc nhiên”.

Theo báo cáo tháng 4/2025 của Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), công dân Ấn Độ chiếm tới 71% tổng số visa H-1B được cấp, với các đơn vị bảo trợ lớn nhất là Amazon, Meta và Microsoft.

Minh Phương (Theo Washington Post)