Loạt giáo sư Trung Quốc ‘sụp đổ’ vì gian lận

Từ tố cáo trên mạng xã hội, Trung Quốc mở cuộc trấn áp gian lận học thuật quy mô lớn, nêu tên và cắt tài trợ của hàng chục giáo sư, nhà nghiên cứu.

Quỹ Khoa học tự nhiên Quốc gia Trung Quốc (NSFC) tuần trước công bố danh sách sai phạm học thuật lớn nhất từ trước đến nay. Hơn 40 nhà nghiên cứu bị xướng tên vì liên quan 31 vụ vi phạm liêm chính khoa học tại các đại học và bệnh viện.

Các lỗi phổ biến gồm sử dụng hình ảnh giả mạo, đạo văn, xuyên tạc, mua bán dữ liệu nghiên cứu, sử dụng trái phép tên của người khác,… theo danh sách được công khai trên trang tin nổi tiếng Guancha.

NSCF cho hay đã thu hồi các dự án, tiền tài trợ và đơn xin tài trợ liên quan những người này. Tất cả cũng bị khiển trách công khai và cấm đăng ký, tham gia vào các dự án do tổ chức này tài trợ trong 3-7 năm.

Trong số này, 4 giáo sư danh tiếng từng bị blogger “Sinh viên Geng” tố cáo gian lận trên mạng xã hội hồi tháng 4. Sự việc này đã châm ngòi cho cuộc điều tra quy mô lớn của NSFC.

Cả 4 người đều từng nhận danh hiệu Nhà khoa học Trẻ xuất sắc, vốn được xem là bệ phóng đưa các học giả vào những viện hàn lâm khoa học và kỹ thuật hàng đầu Trung Quốc. Ba người trong số họ từng đảm nhiệm chức vụ trưởng hoặc phó khoa tại trường công tác, song bị cách chức ngay khi sự việc nổ ra.

Động thái quyết liệt của NSFC diễn ra gần hai tháng sau khi Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi quản lý và xử lý nghiêm các hành vi gian lận trong giới khoa học, hướng tới “xây dựng môi trường nghiên cứu trong sạch và lành mạnh”, theo SCMP.

Những năm qua, Trung Quốc liên tục tăng đầu tư cho nghiên cứu khoa học. Theo bản kế hoạch 5 năm lần thứ 15 giai đoạn 2026-2030, Bắc Kinh đặt mục tiêu chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D) tăng trưởng ít nhất 7% mỗi năm. Tuy nhiên, nguồn ngân sách phình to nhanh chóng cũng làm gia tăng mối lo ngại về gian lận học thuật và lỗ hổng trong giám sát chi tiêu.

NSFC hiện là cơ quan tài trợ chính cho các nghiên cứu cơ bản tại Trung Quốc. Năm ngoái, quỹ này phê duyệt gần 58.800 dự án với tổng 38,7 tỷ nhân dân tệ (tương đương 5,7 tỷ USD). Năm nay, số dự án được cấp phép lên tới hơn 69.500.

Khánh Linh tổng hợp