Tại họp báo thường kỳ Bộ Tài chính ngày 9/4, ông Lê Long, Phó cục trưởng Cục Thuế, đề cập tới việc gần đây, cơ quan chức năng phát hiện một số vụ án lớn liên quan đến hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán để che giấu doanh thu.

Điển hình là vụ Công ty Hoàng Long gây thiệt hại thuế hơn 241 tỷ đồng hay Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu gây thất thu ngân sách khoảng 150 tỷ đồng.

Theo ông Long, việc doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán – một để theo dõi hoạt động thực tế và một để cung cấp cho cơ quan quản lý – là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Thủ đoạn này thường nhằm mục đích che giấu doanh thu, gian lận thuế hoặc làm sai lệch báo cáo tài chính để phục vụ các mục đích khác như tham gia đấu thầu, vay vốn ngân hàng. Hành vi này gây thất thu ngân sách, ảnh hưởng tới nền kinh tế, môi trường kinh doanh.

“Điểm đáng lo là hành vi này có thể diễn ra có hệ thống, tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng”, ông nói.

Lãnh đạo Cục Thuế chỉ ra nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh của một số doanh nghiệp còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp tìm cách tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế, trong khi chưa nhận thức đầy đủ các rủi ro pháp lý, thậm chí chấp nhận đánh đổi để trốn thuế.

Trước thực trạng này, cơ quan thuế đã đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn, dịch vụ giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế phối hợp ngăn chặn gian lận. Các đơn vị này được yêu cầu cung cấp thông tin khách hàng có sử dụng phần mềm kế toán, gồm tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở và địa điểm kinh doanh. Họ cũng phải lập danh sách toàn bộ khách hàng sử dụng phần mềm kế toán đến hết ngày 31/3 và gửi về Cục Thuế trước ngày 8/4.

“Việc thu thập thông tin giúp cơ quan thuế nắm được quy mô doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng các phần mềm kế toán, để có giải pháp hỗ trợ, kiểm soát việc kê khai, nộp thuế”, ông Long cho biết.

Đến 7/4, Cục Thuế đã nhận được dữ liệu từ 42 tổ chức, với thông tin của 12.809 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán. Cơ quan này đang tiếp tục phối hợp với các đơn vị để tổng hợp dữ liệu trên phạm vi cả nước.

Từ tháng 4, cơ quan thuế sẽ sử dụng các dữ liệu này để rà soát, đưa ra cảnh báo và khuyến nghị với các tổ chức, doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng song song nhiều hệ thống sổ kế toán.

Ngành thuế cũng sẽ tăng kiểm soát dòng tiền nhằm hạn chế gian lận, kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và ngân hàng, theo dõi các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản. Họ cũng tăng ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế, như sử dụng big data và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro. Hệ thống có thể phát hiện dấu hiệu bất thường như doanh thu biến động mạnh, biên lợi nhuận thấp bất hợp lý hoặc chênh lệch dữ liệu giữa các hệ thống.

Ngoài ra, cơ quan thuế sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan điều tra. Các trường hợp có dấu hiệu gian lận hoặc trốn thuế sẽ được củng cố hồ sơ và chuyển sang cơ quan công an xử lý.

Phương Dung