Trước đây, quy trình tuyển dụng thường diễn ra một chiều: Doanh nghiệp trả tiền cho thợ săn đầu người (headhunter) để tìm nhân tài. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế biến động cuối năm 2025 đã sinh ra mô hình “tuyển dụng ngược” (reverse recruiting). Tại đó, người tìm việc trả tiền cho các công ty dịch vụ để họ thay mình tìm kiếm vị trí, nộp hồ sơ, thậm chí “giả danh” ứng viên để nhắn tin với nhà tuyển dụng.

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, cuối năm 2025 là lần đầu tiên sau đại dịch, số người thất nghiệp vượt quá số lượng việc làm đang mở. Thời gian tìm việc trung bình kéo dài tới 6 tháng.

Sự cạnh tranh khốc liệt khiến Daniel Bejarano, 36 tuổi, tìm đến Refer – một dịch vụ tuyển dụng ngược. Thay vì tự mình “bơi” giữa hàng nghìn hồ sơ, Daniel được trợ lý AI của Refer kết nối trực tiếp với lãnh đạo công ty. Kết quả, anh nhận được việc làm sau vài vòng phỏng vấn. Cái giá phải trả là 20% tháng lương đầu tiên. “Cảm giác thật mới mẻ khi không bị hệ thống tự động loại hồ sơ ngay từ vòng đầu tiên”, Daniel nói.

Andre Hamra, CEO của Refer, cho biết nền tảng này đang có khoảng 2.000 công ty tham gia. “Khi ứng viên trả phí, chúng tôi buộc phải nỗ lực thực sự để giúp họ có việc làm, thay vì coi hồ sơ của họ là sản phẩm để bán dữ liệu”, Hamra khẳng định.

Các dịch vụ này hoạt động với nhiều mức giá. Dịch vụ cao cấp Reverse Recruiting Agency của Alex Shinkarovsky thu phí tới 1.500 USD mỗi tháng. Đổi lại, họ cam kết nộp 100 đơn xin việc mỗi tuần và liên hệ trực tiếp với nhân sự công ty mục tiêu.

Để vận hành, Shinkarovsky thuê nhân viên tại Đông Nam Á để tìm việc và sửa CV cho khách, sau đó dùng AI tự động gửi tin nhắn cá nhân hóa dưới danh nghĩa ứng viên. Nếu trúng tuyển, khách hàng phải trả thêm 10% tổng lương năm đầu tiên. “Nhiều người tìm đến chúng tôi vì họ đã quá sợ hãi hoặc tuyệt vọng sau thời gian dài thất nghiệp”, Alex nói.

Tuy nhiên, không phải ai cũng thành công. Sean Cole, 42 tuổi, cựu nhân viên Netflix, đã chi 400 USD cho một dịch vụ trên Fiverr để nộp 50 đơn xin việc. Dù được giới thiệu vào các vị trí cấp cao, anh không nhận được bất kỳ lời mời phỏng vấn nào. Sau thất bại, Sean thậm chí cân nhắc tự mở dịch vụ tuyển dụng ngược của riêng mình để kiếm sống.

Giới chuyên gia nhân sự tỏ ra hoài nghi về mô hình này. Ken Jordan, đồng sáng lập công ty săn đầu người Purple Gold Partners, cảnh báo người tìm việc nên thận trọng khi giao dữ liệu cá nhân như mật khẩu LinkedIn cho bên thứ ba.

“Các công ty này rất giỏi đánh vào tâm lý hoang mang của người thất nghiệp. Việc cho phép người lạ đại diện mình nộp đơn hàng loạt cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về uy tín và bảo mật”, ông Jordan nhận định.

Bảo Nhiên (Theo WSJ)