“Tôi đã ly hôn”, Natalie Brown, 57 tuổi, ở Atlanta nói với bác sĩ. Câu hỏi vốn là thủ tục y tế thông thường lại khiến bà nhìn nhận nghiêm túc về tình trạng không có bạn đời, con cái hay người thân bên cạnh khi bước vào tuổi xế chiều.

Tại Mỹ, số người cao tuổi sống một mình đang tăng. Ước tính có khoảng 15 triệu người từ 55 tuổi trở lên không con cái hoặc vợ chồng. Con số này chưa bao gồm những người không thể cậy nhờ vào người thân.

Theo dữ liệu từ Đại học California, tỷ lệ hộ gia đình độc thân tại Mỹ tăng từ 16% (năm 1970) lên 30% (năm 2022). Khảo sát của Hiệp hội Người về hưu Mỹ (AARP) cho thấy 10% người trên 50 tuổi không có cả vợ/chồng lẫn con cái. 24% khác có con nhưng cho biết sẽ không được chăm sóc khi về già.

Ba rủi ro lớn nhất của nhóm này là mất khả năng sống độc lập, thiếu tài chính và cô đơn. Xu hướng này bắt nguồn từ tình trạng già hóa dân số, phụ nữ có khả năng tự chủ tài chính tốt hơn và sự thay đổi trong cấu trúc gia đình truyền thống.

“Bạn có thể gọi 911 khi khẩn cấp, nhưng ai sẽ mở cửa cho nhân viên y tế? Ai quản lý tài chính khi trí nhớ suy giảm? Ai giúp bạn tắm rửa khi phục hồi sau chấn thương?”, chuyên gia Emily Nabors từ Hội đồng Quốc gia về Người cao tuổi, đặt vấn đề.

Thực tế, nhiều người già độc thân trì hoãn các thủ thuật y tế như nội soi hoặc phẫu thuật vì không tìm được người đưa đón hay chăm sóc hậu phẫu. Để thích nghi, bà Judy Hirsch, 70 tuổi ở Philadelphia, thuê công ty chăm sóc sau phẫu thuật, dù có thể tự xoay xở. Bà cũng lập một nhóm phụ nữ lớn tuổi trên mạng xã hội để hỗ trợ lẫn nhau.

Heather Nawrocki, đại diện AARP, cho biết sống một mình không đồng nghĩa với cô đơn. Trong khi 22% người già sống một mình cảm thấy cô đơn, nhiều người khác lại đề cao sự độc lập và khả năng tự quyết. Bà nhận định “sức khỏe xã hội” – tức mạng lưới quan hệ cá nhân – ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ và chất lượng sống. Một số nghiên cứu cũng cho thấy các mối quan hệ xã hội có thể làm chậm tiến triển của chứng mất trí nhớ.

Elena Portacolone, giáo sư Viện Sức khỏe và Lão hóa thuộc Đại học California (San Francisco), ghi nhận sự “sự nở rộ của góa phụ”. Theo đó, nhiều phụ nữ tìm thấy tự do và mục đích sống mới sau khi chồng qua đời.

Ở tuổi 72, Georgene Nitzsche, trợ lý giáo sư tại Đại học Indianapolis, coi cuộc sống độc thân là cơ hội. Sau khi chia tay bạn đời ở tuổi 60, bà đi học lại, theo đuổi lĩnh vực lão khoa và bắt đầu sự nghiệp mới. “Tôi không phải chịu trách nhiệm với bất kỳ ai”, bà nói.

Theo chuyên gia Ailene Gerhardt, người già sống một mình cần chuẩn bị 7 yếu tố: mạng lưới hỗ trợ, kế hoạch chăm sóc y tế, người đại diện quyết định y tế, nơi ở, tài chính, và sống năng động. Người độc thân cần trả lời cụ thể các câu hỏi: Ai có thể gọi lúc nửa đêm, ai đưa đi bệnh viện, ai thay mình ký giấy tờ khi hôn mê.

Giải pháp xây dựng mạng lưới xã hội có thể bắt đầu từ việc tham gia câu lạc bộ, lớp học, hoạt động tình nguyện hoặc các cộng đồng trực tuyến. Brown cho rằng việc thảo luận về tuổi già, tiền bạc hay cái chết là điều cần thiết. “Nếu không chuẩn bị, bạn sẽ phải đối mặt với chúng trong thế bị động”, bà nói.

Nhật Minh (Theo Kiplinger)