Sắc lệnh thuế này được Tổng thống Trump ký tối 20/2, theo điều 122 Đạo luật Thương mại 1974. Động thái được ông Trump đưa ra để phản đối phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ khi bác bỏ chính sách thuế nhập khẩu áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

“Đây là vinh dự lớn của tôi khi vừa ký ban hành mức thuế quan toàn cầu 10% với tất cả quốc gia và có hiệu lực gần như ngay lập tức”, ông viết trên mạng xã hội Truth Social. Theo thông tin từ Nhà Trắng, mức thuế mới có hiệu lực từ 0h01 ngày 24/2 (giờ Mỹ), trong vòng 150 ngày.

Tại họp báo trước đó vài giờ, ông Trump nói vô cùng thất vọng với phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ. “Tôi xấu hổ về một số thành viên của tòa vì họ đã không có đủ dũng khí để làm những điều đúng đắn cho đất nước”, ông Trump nói.

Ông cho biết triển khai các phương án thuế quan thay thế, và “biện pháp này có thể mang lại nhiều tiền, nhờ đó nước Mỹ mạnh hơn”. Bên cạnh đó, mức thuế liên quan đến an ninh quốc gia theo Điều 301 vẫn được nước này duy trì. Theo ông, trong vòng 5 tháng tới, Washington sẽ khởi động thêm một số cuộc điều tra cần thiết để áp thuế công bằng với các nước.

Việc nhận phán quyết bất lợi từ Tòa án Tối cao có thể khiến chính phủ Mỹ phải hoàn trả 175 tỷ USD tiền thuế cho các doanh nghiệp đã nộp năm qua, theo các nhà kinh tế tại hãng nghiên cứu Penn-Wharton Budget Model (PWBM). Con số này sẽ vượt tổng chi ngân sách năm tài chính 2025 của Bộ Giao thông Vận tải Mỹ (127,6 tỷ USD) và Bộ Tư pháp Mỹ (44,9 tỷ USD).

Trước câu hỏi của phóng viên về việc này, ông Trump cho rằng Mỹ có thể phải đối mặt với các vụ kiện tụng kéo dài 5 năm tới. “Chúng ta đã thu về hàng trăm tỷ USD tiền thuế quan. Tôi đặt câu hỏi rằng số tiền ngân sách đã thu được xử lý thế nào, nhưng Tòa án Tối cao mất hàng tháng để soạn thảo bản ý kiến nhưng lại không đề cập nội dung này”, ông Trump nói.

Sau phán quyết của Tòa Tối cao, Tim Brightbill, đồng Chủ tịch bộ phận thương mại tại hãng luật Wiley Rein đánh giá điều này làm thu hẹp các lựa chọn áp thuế của Tổng thống Mỹ, buộc ông phải sử dụng những công cụ với tiến trình chậm hơn.

“Phần lớn các quốc gia sẽ ưu tiên sự chắc chắn của một thỏa thuận thương mại hơn là tình trạng hỗn loạn trong năm qua”, Brightbill nói. Theo ông, quyết định này hạn chế khả năng ông Trump áp đặt các mức thuế mới ngay lập tức, bởi phần lớn các thẩm quyền còn lại đều đòi hỏi phải tiến hành điều tra.

Tuy nhiên, Ryan Majerus, cựu quan chức thương mại cấp cao của Mỹ và hiện là đối tác tại hãng luật King & Spalding cho rằng ông Trump vẫn có thể ban hành sắc lệnh hành pháp sớm nhất để áp thuế mới theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Điều khoản này cho phép áp thuế lên tới 15% trong thời hạn 150 ngày nhằm ứng phó với các vấn đề cán cân thanh toán “nghiêm trọng và lớn”, nhưng không cần yêu cầu phải điều tra hay các thủ tục khác kèm theo.

Một nguồn tin thân cận của Reuters cho biết chính quyền Trump đã luôn tính đến khả năng xuất hiện những phán quyết kiểu này, trong đó có việc viện dẫn thẩm quyền theo điều 232, 301, 122 và 388 của các luật hiện hành. “Đây là một khả năng mà họ đã lường trước và có sẵn kế hoạch”, nguồn tin này nói.

Hồi tháng 12/2025, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi cho ông Trump, chính quyền vẫn có thể tái áp dụng các mức thuế đó dựa trên những cơ sở pháp lý khác, bao gồm Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 và Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930.

Theo số liệu Bộ Thương mại Mỹ công bố hôm 19/2, thâm hụt thương mại của Mỹ năm ngoái khoảng 901,5 tỷ USD, giảm 0,2% so với 2024. Theo CNBC, Mỹ đã khép lại một năm mà tình trạng mất cân đối gần như không thay đổi, bất chấp nỗ lực của Washington trong thu hẹp khoảng cách này bằng các biện pháp thuế quan cứng rắn, nhằm tạo sân chơi công bằng hơn trên thị trường toàn cầu.

Sau công bố áp thêm thuế 10% của ông Trump, thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm mạnh trong phiên giao dịch 20/2. Chỉ số S&P 500 tăng 0,6%, Nasdaq Composite là 0,9%. Chỉ số công nghiệp Dow Jones thêm 139 điểm, tương đương 0,3%. Trước đó trong phiên, DJIA từng giảm khoảng 200 điểm vì các số liệu kinh tế kém khả quan.

Giá vàng giao ngay cũng tăng, hiện ở mức 5.074 mỗi ounce, thêm hơn 1,5% so với đầu phiên.

Anh Tú – Viễn Thông (theo Reuters)