Phát hiện loài hoa khổng lồ nhờ bức ảnh 5 năm trước

Bức ảnh du khách Mỹ chụp ở Colombia trở thành chìa khóa tìm ra loài hoa súng khổng lồ sau 5 năm.

Năm 2021, Jeremiah Harris, khách Mỹ, chia sẻ bức ảnh đang bơi bên những cây hoa súng nia ở khu vực Inírida của Colombia. Với kinh nghiệm làm vườn, Harris nghĩ đây là hoa súng nia thuộc loài Victoria amazonica.

Tuy nhiên, khi nhà nghiên cứu thực vật Carlos Magdalena tình cờ xem được, ông biết đây là loài chưa từng xuất hiện. Phạm vi phân bố tự nhiên của chi súng nia Victoria không trải dài đến sông Inírida ở Colombia. Do đó, Magdalena sử dụng hình ảnh vệ tinh để xác nhận vị trí bức ảnh và lên kế hoạch khảo sát thực địa cùng một số chuyên gia khác.

Nhóm khảo sát thực hiện chuyến thám hiểm 5 ngày trong rừng mưa Inírida và tìm thấy hai cây súng nia nhưng không thể xác định danh tính vì chúng chưa ra hoa. Hoa là thành phần bắt buộc để tạo ra “mẫu vật ép khô”. Các nhà thực vật học dùng mẫu này để phân biệt các loài.

Đến ngày cuối cùng, Magdalena tâm sự về việc chưa tìm thấy mẫu mong muốn với Melo, người lái thuyền của đoàn. Melo thuộc cộng đồng bản địa Tucano, những người nổi tiếng với kỹ năng định hướng bẩm sinh, và ông biết chính xác nơi họ cần tới.

Đoàn xuất phát lúc 1h, khi trời còn tối đen và 10 tiếng nữa sẽ tới giờ ra sân bay. Họ đi sâu hơn vào vùng rừng mưa ngập nước đến khi tới một hồ nhỏ giữa lòng rừng rậm. Tại đây, nhóm đã tìm thấy quần thể thứ hai gồm 5 cá thể súng nia, trong đó có một cây đang nở hoa.

Phát hiện này đã cung cấp đầy đủ tài liệu cần thiết để bắt đầu quá trình miêu tả khoa học chính thức cho loài mới “Victoria colombiana”. Họ cũng ghi nhận tổng cộng 7 cá thể cây tại hai hồ nước trước khi vội quay trở lại sân bay cho kịp chuyến. Theo đại diện Vườn Thực vật Hoàng gia Kew ở London, Anh, loài súng nia mới này có thể đang trong tình trạng cực kỳ nguy cấp, chỉ còn khoảng 30 đến 50 cá thể ngoài tự nhiên.

“Đây là một trong những câu chuyện phi thường khi tri thức bản địa, kiến thức làm vườn, mạng xã hội cùng công nghệ đã kết hợp để tạo nên thành tựu thực vật học”, Magdalena nói, cho biết thiên nhiên còn nhiều điều kỳ thú chưa khám phá.

Nhóm nghiên cứu đang nỗ lực đưa loài này vào Danh mục Đỏ chính thức của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Họ cũng hy vọng thu thập được thêm hạt giống để nhân giống cây. Nếu những nỗ lực này thành công, loài súng nia này nhiều khả năng được trồng tại Vườn Thực vật Hoàng gia Kew.

Maarten Christenhusz, nhà lịch sử thực vật học làm việc tại xứ Wales cho Hội Thực vật học Anh và Ireland, nói các loài thực vật mới vẫn được tìm thấy thường xuyên nhưng hiếm loài “lớn, ngoạn mục và mang tính biểu tượng như loài này”. Thông tin đầy đủ về loài hoa này chưa được Magdalena công bố nhưng theo Christenhusz, kích thước của nó lớn đến độ “nhìn được từ vũ trụ”.

Hoài Anh (Theo People, Phytotaxa, Guardian)