Phó thủ tướng: Rà soát các ngành học lỗi thời

Nhiều cử nhân ra trường không có việc, làm trái chuyên môn hoặc phải quay lại học nghề nên cần rà soát các ngành học lỗi thời, theo Phó thủ tướng Lê Tiến Châu.

Vấn đề này được Phó thủ tướng nhấn mạnh tại hội nghị giáo dục đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, sáng 1/10.

Phó thủ tướng đánh giá công tác dự báo nhu cầu nhân lực, điều chỉnh quy mô đào tạo chưa được quan tâm đúng mức. Đây là điểm yếu của giáo dục đại học. Điều này dẫn đến tình trạng sinh viên ra trường không có việc làm hoặc làm không đúng chuyên môn.

“Rất lãng phí. Chúng ta nghe rất nhiều câu chuyện học xong đại học rồi quay lại học nghề để kiếm được việc làm. Đó là một thực tế”, ông nói.

Ông nhìn nhận công tác dự báo phải nhìn xa 5-20 năm. Các trường và Bộ phải xác định đội ngũ sinh viên sau 4 năm đào tạo sẽ đi vào thị trường ra sao, đặc biệt trong bối cảnh AI tác động và thay thế người lao động. Ông dẫn ví dụ nhiều quốc gia đang điều chỉnh cơ cấu ngành học rất mạnh mẽ. Như Trung Quốc đã loại bỏ hàng nghìn ngành học lỗi thời và bổ sung nhiều lĩnh vực mới phù hợp với nhu cầu.

“Chúng ta cũng cần rà soát lại”, ông Châu nói, đề nghị nâng cao năng lực dự báo nhu cầu nhân lực, làm căn cứ điều chỉnh quy mô, cơ cấu đào tạo. Trong đó, những lĩnh vực đất nước sẽ cần trong 10-20 năm tới là bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt cần được tập trung.

Ngành học ‘hot’ lao dốc về số lượng thí sinh

Ngoài ra, ông trăn trở khi nhiều nước có quy mô dân số nhỏ hơn Việt Nam, thậm chí bằng một tỉnh, nhưng có những đại học hàng đầu thế giới. Ông đặt câu hỏi vì sao nước ta chưa hình thành được những cơ sở có năng lực đào tạo, nghiên cứu, thu hút nhân tài, tạo ra tri thức như vậy.

Phó thủ tướng yêu cầu Bộ và từng trường nghiêm túc suy nghĩ về vấn đề này và có câu trả lời bằng hành động. Các trường phải chủ động đánh giá một cách thẳng thắn từ chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, đến việc học, cách thi. Đây là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh.

“Nếu các trường không chủ động đổi mới thì rất dễ rơi vào tình trạng đào tạo hôm nay cho yêu cầu của ngày hôm qua”, ông nói.

Ngành phải đổi mới cách nhìn về thành công của giáo dục đại học, không thể chỉ đo bằng số trường, người học hay số công bố. Thước đo cuối cùng phải là chất lượng và sự đóng góp. Cụ thể, người học có năng lực và khả năng thích ứng trước những thay đổi nhanh chóng; đội ngũ sư phạm có sản phẩm và tạo ra tri thức, công nghệ.

Cả nước hiện có hơn 2,5 triệu sinh viên và hơn 200.000 học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh ở hàng chục nghìn ngành, chương trình đào tạo.

Lệ Nguyễn