Đối với ngành du lịch tại Trung Đông và khu vực Vùng Vịnh, những hệ lụy từ cuộc xung đột được dự báo “rất nghiêm trọng” và không ai biết chắc sự suy giảm này mang tính tạm thời hay kéo dài.

Theo Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism), năm 2025 có khoảng 100 triệu du khách đến Trung Đông, chiếm gần 7% tổng lượng khách du lịch quốc tế trên toàn cầu. Con số này tăng 3% so với năm trước đó và cao hơn 39% so với thời điểm trước đại dịch.

Trong báo cáo của tạp chí Mỹ Tourism Economics hôm 4/3, Giám đốc dự báo toàn cầu Helen McDermott và nhà kinh tế cấp cao Jessie Smith ước tính lượng khách quốc tế đến Trung Đông có thể giảm 11-27% trong năm nay (so với cùng kỳ năm ngoái) do xung đột, tương đương mất 23-38 triệu lượt khách, dẫn đến thiệt hại 29-56 tỷ USD.

Điều này trái ngược với kỳ vọng tăng trưởng 13% vào cuối năm ngoái.

“Con số thiệt hại này cũng bao gồm những tác động tâm lý kéo dài ngay cả sau khi xung đột kết thúc”, báo cáo nhận định.

Tourism Economics cũng dự báo các quốc gia GCC (Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh gồm 6 nước Arab Saudi, UAE, Qatar, Kuwait, Bahrain, Oman) chịu thiệt hại lớn nhất về số lượng du khách.

“Đây là những điểm đến lớn nhất trong khu vực, vốn trước đây phụ thuộc nhiều vào hình ảnh an toàn và ổn định”, McDermott và Smith cùng nhận định.

UAE và Arab Saudia dễ bị ảnh hưởng do lượng khách quốc tế lớn và phụ thuộc lớn vào kết nối hàng không. Theo báo cáo, vận tải hàng không chịu ảnh hưởng nặng nề hơn do tâm lý lo ngại của du khách so với các phương thức di chuyển bằng đường bộ.

Trong khi đó, Qatar và Bahrain có tỷ lệ khách nhập cảnh bằng đường bộ lần lượt chiếm 32% và 74% tổng lượng khách, vì vậy mức độ ảnh hưởng thấp hơn.

Các điểm đến khác cũng gặp khó khăn.

“Nhóm du khách cuối cùng của tôi rời đi cách đây ba ngày, trong khi tất cả các đoàn dự kiến đến vào tháng 3 đều đã hủy”, ông Nazih Rawashdeh, một hướng dẫn viên du lịch gần thành phố Irbid, phía bắc Jordan, cho biết. Rawashdeh gọi việc này là “thảm họa” vì Jordan đang bắt đầu mùa cao điểm du lịch.

“Thực tế Jordan không gặp vấn đề gì, nơi này an toàn”, ông nói.

Trên khắp thế giới, các công ty lữ hành đang gấp rút tìm giải pháp cho những khách hàng bị mắc kẹt trong khu vực hoặc đã lên kế hoạch du lịch tới đây.

“Ưu tiên hàng đầu là đưa những người đang có mặt tại đó trở về nhà”, ông Alain Capestan, Chủ tịch hãng lữ hành Pháp Comptoir des Voyages, cho biết.

Theo ông, chiến sự cũng ảnh hưởng tới những du khách đang đi du lịch ở các khu vực khác trên thế giới, bởi Vùng Vịnh là nơi đặt nhiều trung tâm hàng không lớn như Dubai, Abu Dhabi và Doha.

Ibrahim Khaled, Giám đốc marketing của Middle East Travel Alliance, mạng lưới các công ty quản lý điểm đến trên khắp Trung Đông, cho biết lượng khách quốc tế đến khu vực đã tăng trưởng đều đặn trước khi có xung đột.

“Chúng tôi chứng kiến lượng khách tăng ổn định qua từng năm, đặc biệt khi hàng loạt khoản đầu tư mới vào du lịch đang diễn ra trong khu vực”, ông nói. Arab Saudi Arabia chiếm khoảng 10% lượng khách trong khu vực, và đang tăng nhanh kể từ khi mở cửa cho du lịch nghỉ dưỡng vào năm 2019.

Tuy nhiên, các sự kiện cuối tuần qua đã khiến đà tăng trưởng này gần như chững lại. Chính phủ nhiều nước đã ban hành cảnh báo “không nên đến” hoặc khuyến cáo chỉ thực hiện các chuyến đi thật sự cần thiết tới những quốc gia như Israel, UAE và Qatar. Không phận khu vực bị đóng cửa kéo theo hàng trăm nghìn du khách mắc kẹt, hàng nghìn chuyến bay bị hoãn hủy.

Khaled nói ở những nơi chính phủ Mỹ và Anh đưa vào danh sách hạn chế hoặc cấm bay, công ty ông ghi nhận hàng loạt trường hợp khách hủy tour.

“Với các cuộc tấn công trả đũa trên diện rộng của Iran cuối tuần trước, tác động tâm lý tiêu cực nhiều khả năng sẽ lan rộng khắp các quốc gia GCC”, báo cáo cho biết.

Tourism Economics miêu tả vai trò của Trung Đông như một trung tâm trung chuyển hàng không toàn cầu, khi các sân bay trong khu vực chiếm khoảng 14% tổng lưu lượng trung chuyển quốc tế.

Do đó, tình trạng gián đoạn hiện nay chắc chắn sẽ kéo theo ảnh hưởng lan tỏa ra ngoài khu vực, làm xáo trộn các luồng di chuyển vốn thường quá cảnh tại các trung tâm hàng không Trung Đông, bao gồm nhiều tuyến bay quan trọng giữa châu Âu và khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Dù tình hình hiện tại rất nghiêm trọng, nhiều chuyên gia trong ngành du lịch cho rằng tác động dài hạn có thể không quá tiêu cực. Trung Đông luôn là một thị trường có khả năng phục hồi mạnh mẽ và nhu cầu du lịch thường bật tăng nhanh chóng khi sự ổn định quay trở lại”, Khaled nói.

Gloria Guevara, Chủ tịch kiêm CEO của Hội đồng Du lịch & Lữ hành Thế giới (WTTC), cũng chia sẻ quan điểm tương tự.

“Du lịch luôn cho thấy khả năng phục hồi đáng kinh ngạc trước những thách thức toàn cầu”, bà nói.

Anh Minh (Theo Euro News, Oxford economics, Strait Times)