SpaceX sẽ dừng sử dụng tên lửa Falcon 9

SpaceX dự định loại bỏ dần và cho “nghỉ hưu” dòng tên lửa Falcon 9 ngay khi phương tiện Starship đạt tần suất bay ổn định nhiều lần mỗi tuần.

Space dẫn một bài đăng trên mạng xã hội X của Elon Musk, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành SpaceX, trong đó xác nhận việc ngừng sử dụng tên lửa Falcon 9 và Falcon Heavy (biến thể ba tầng đẩy phụ đã bay tổng cộng 12 lần) là điều không thể tránh khỏi.

“Khi Starship bay thường xuyên vài lần mỗi tuần, việc chuyển đổi nguồn lực sản xuất sang Starship để đạt tỷ lệ phóng vài lần mỗi ngày là hợp lý”, Musk nhấn mạnh.

SpaceX phóng Falcon 9 lần đầu tiên vào năm 2010 và tên lửa này nhanh chóng cách mạng hóa ngành hàng không vũ trụ. Tính đến nay, Falcon 9 đã cất cánh gần 700 lần, trở thành tên lửa quỹ đạo đầu tiên hạ cánh và tái sử dụng tầng đẩy. Tên lửa Soyuz của Nga, hoạt động từ năm 1957, là phương tiện phóng duy nhất hoàn thành nhiều nhiệm vụ hơn, nhưng Falcon 9 đang trên đà vượt lên vào năm sau.

Ars Technica cho biết, bắt đầu từ năm 2028, SpaceX có thể ngừng hoạt động mọi tên lửa Falcon 9 trừ một vài nhiệm vụ. Những nhiệm vụ còn lại có thể bao gồm các chuyến bay chở phi hành đoàn và vật tư cho NASA lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), dự kiến tiếp tục bay ít nhất đến năm 2030. Như vậy, các nhà khai thác thương mại sẽ bắt đầu phải dựa vào tên lửa Starship để phóng vệ tinh vào không gian.

Thời gian chính xác SpaceX bắt đầu ngừng sử dụng Falcon 9 sẽ phụ thuộc vào quá trình phát triển liên tục của Starship. Khác với tên lửa tiền nhiệm, Starship được thiết kế để tái sử dụng hoàn toàn, với tầng đẩy Super Heavy và tầng trên Ship đều có thể quay trở về Trái Đất để thu hồi và tái sử dụng. Các tầng trên của Falcon 9 và Falcon Heavy không thể tái sử dụng.

Về kích thước, Starship cũng lớn hơn Falcon 9. Phiên bản V3 hiện tại của Starship cao 124,4 m, vượt xa tên lửa Falcon 9 cao 70 m và có khả năng phóng tải trọng nặng hơn vào không gian. Dự kiến Starship có thể đưa hơn 90 tấn lên quỹ đạo thấp của Trái Đất (LEO). Trong khi đó, Falcon 9 và Falcon Heavy chỉ có thể chở lần lượt gần 23 tấn và 57 tấn lên LEO.

Phần lớn nhiệm vụ của Falcon 9 trong vài năm qua tập trung vào phát triển mạng lưới vệ tinh Internet Starlink của SpaceX, với hơn 300 lần phóng kể từ năm 2023. Tuy nhiên, thế hệ vệ tinh Starlink tiếp theo sẽ lớn và mạnh hơn, được thiết kế để phù hợp với khoang chở hàng của Starship thay vì Falcon 9.

Khi Starship phóng ổn định, SpaceX sẽ bắt đầu nâng cấp mạng Starlink bằng phiên bản vệ tinh mới hơn. Điều đó có thể thúc đẩy số lần phóng Starship tăng theo cấp số nhân tương tự tên lửa Falcon 9 trong quá khứ.

Năm 2019, SpaceX chỉ phóng Falcon 9 tổng cộng 11 lần khi bắt đầu xây dựng chòm vệ tinh Starlink. Năm 2025, Falcon 9 đã thực hiện 165 nhiệm vụ, trong đó có 122 lần phóng vệ tinh Starlink.

Trong năm sau, một tên lửa Starship V3 sẽ phóng trong nhiệm vụ Artemis III và thử nghiệm khả năng ghép nối trên LEO với tàu vũ trụ Orion của NASA. NASA cũng ký hợp đồng với SpaceX để chế tạo phiên bản Starship đưa phi hành gia hạ cánh trên Mặt Trăng trong nhiệm vụ Artemis IV năm 2028.Tuy nhiên, Starship không được thiết kế để ghép nối với trạm ISS. Ngoài chi phí và điều khoản hợp đồng, kích thước lớn của Starship đặt ra rủi ro kỹ thuật đáng kể vượt ngoài giới hạn an toàn của trạm.

Tính đến nay, tên lửa Starship đã thực hiện 13 chuyến bay thử nghiệm cận quỹ đạo. Chuyến bay thứ 14 dự kiến cất cánh trước dịp cuối tháng 8 sẽ đánh dấu lần đầu tiên phương tiện này tìm cách bay lên quỹ đạo Trái Đất. Nhưng đây chỉ là một trong nhiều cột mốc mà Starship phải đạt được trước khi bắt đầu “bay thường xuyên với tần suất vài lần mỗi tuần”.

An Khang tổng hợp