Tại sao gọi tuổi trung niên là ‘bánh mì kẹp’?

Tuổi trung niên không định hình bằng nếp nhăn, mà bằng trách nhiệm của “thế hệ bánh mì kẹp” – những người gánh vác cả con nhỏ lẫn cha mẹ già.

Nghiên cứu của Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ) cho thấy ranh giới tuổi trung niên khá mơ hồ. Người trẻ coi mốc này là 40 tuổi, trong khi người lớn tuổi cho là 48. Tuy nhiên, giới chuyên gia tâm lý học lại có một thước đo khác, dựa trên những trách nhiệm thực tế mà một người đang gánh vác.

Theo giáo sư tâm lý học Margie Lachman (Đại học Brandeis, Mỹ), định nghĩa chuẩn xác nhất cho giai đoạn trung niên chính là khái niệm “thế hệ bánh mì kẹp” (sandwich generation).

“Nếu bạn ở vị trí trung tâm, nơi những người trẻ hơn và lớn tuổi hơn đều đang dựa dẫm vào bạn về tài chính, lời khuyên hay sự chăm sóc, bạn đã chính thức bước vào tuổi trung niên”, giáo sư Lachman nói.

Tình trạng “kẹp giữa” trải dài từ 30 đến 60 tuổi, phổ biến nhất ở tuổi 40 và 50. Ngay cả khi độc thân, những người ở độ tuổi này vẫn thường là trụ cột tại nơi làm việc hoặc cộng đồng, được kỳ vọng sẽ dẫn dắt người khác. Việc bị kéo căng về nhiều hướng đòi hỏi họ phải biết cách cân bằng giữa việc cho đi và nhận lại sự hỗ trợ.

Thay vì coi đây là giai đoạn suy thoái, giáo sư Lachman đánh giá tuổi trung niên là thời kỳ hoàng kim, lúc con người đạt đỉnh cao về năng lực, tự tin và có ý thức rõ nhất về điều gì quan trọng trong đời.

Tuổi sinh học quan trọng hơn tuổi đời

Bác sĩ Baljash S. Cheema, Giám đốc y tế Phòng khám Tuổi thọ Northwestern Medicine (Chicago, Mỹ) nhấn mạnh sự khác biệt cốt lõi giữa tuổi đời và tuổi sinh học.

“Sinh nhật chỉ cho biết bạn đã sống bao lâu, nhưng không phản ánh hệ tim mạch, sự trao đổi chất hay chức năng thể chất của bạn đang lão hóa thế nào”, ông Cheema cho biết.

Hai người cùng tuổi có thể sở hữu thể trạng hoàn toàn trái ngược do quá trình tích lũy hàng thập kỷ về lối sống, môi trường. Ở tuổi trung niên, khối lượng cơ, chức năng phổi và mật độ xương bắt đầu suy giảm. Các bệnh lý như huyết áp cao, mỡ máu, đường huyết có thể tiến triển âm thầm nhiều năm trước khi bùng phát.

Các chuyên gia khẳng định đây là giai đoạn vàng để can thiệp y tế. Thay vì coi tuổi 40-50 là dốc bên kia cuộc đời, mỗi người nên xem đây là cơ hội đầu tư vào “tuổi thọ sức khỏe” – tức số năm sống khỏe mạnh và độc lập. Chìa khóa cơ bản là tập thể dục đều đặn, ăn thực phẩm toàn phần, ngủ đủ giấc, bỏ thuốc lá và tầm soát định kỳ.

Sức mạnh của tư duy

Nỗi sợ già đi có thể biến những lo âu về tuổi trung niên thành hiện thực. Nghiên cứu chứng minh những người có cái nhìn tiêu cực về sự lão hóa thường ốm yếu, dễ mắc bệnh tim mạch và có tuổi thọ ngắn hơn nhóm sống lạc quan.

Để duy trì sự nhạy bén, người ở độ tuổi này nên ưu tiên các hoạt động nhận thức và giao tiếp xã hội. Việc học một kỹ năng mới hay dành thời gian cho sở thích cá nhân thay vì lướt điện thoại mỗi tối mang lại tác động lớn đến sức khỏe tinh thần.

Giáo sư Lachman cho hay nếu nhận ra bản thân có thể chủ động tối ưu hóa sức khỏe, con người sẽ hành động. Ngược lại, nếu nghĩ bản thân không thể kiểm soát quá trình lão hóa, chúng ta sẽ buông xuôi và tự đẩy mình vào một tuổi trung niên u ám đúng như những gì từng sợ hãi.

Bảo Nhiên (Theo Huffpost)